TẠP CHÍ

Omega Speedmaster: chiếc đồng hồ đã đặt chân lên Mặt Trăng

Nó được thiết kế cho đường đua ô tô, không phải cho không gian. Vậy mà NASA đã chọn chính chiếc đồng hồ này — sau khi đông lạnh, nung nóng, lắc mạnh và nghiền ép — để đồng hành cùng mỗi phi hành gia. Câu chuyện về chiếc đồng hồ duy nhất đủ chuẩn cho những bước đi trên Mặt Trăng.

Năm 1957, Omega ra mắt tại Bienne một chiếc chronograph dành cho các tay đua ô tô: mặt số đen, kim dễ đọc chỉ trong một thoáng nhìn và thang đo tốc độ — lần đầu tiên — được khắc trên vành bezel thay vì in trên mặt số. Khi ấy, không ai ở Omega tưởng tượng rằng chiếc đồng hồ đường đua này sẽ đi xa khỏi khúc cua đầu tiên tới 384.000 kilômét.

Bảy năm sau, vào năm 1964, một người mua giấu tên đặt mua chronograph của nhiều thương hiệu tại một cửa hàng trang sức ở Houston. Người mua ấy là NASA. Cơ quan này đang chuẩn bị chương trình Gemini và muốn trang bị cho phi hành đoàn một chiếc đồng hồ có thể chịu đựng được môi trường không gian. Các ứng viên trải qua loạt thử nghiệm khét tiếng: 48 giờ ở 71 °C rồi hạ xuống −18 °C, chân không, độ ẩm 93%, va đập 40 g, rung lắc, môi trường oxy tinh khiết. Cuối cùng, chỉ một chiếc vẫn hoạt động trong giới hạn dung sai: Speedmaster. Ngày 1 tháng 3 năm 1965, NASA tuyên bố chiếc đồng hồ này “đủ tiêu chuẩn cho mọi chuyến bay vũ trụ có người lái”. Chưa từng có chronograph đeo tay nào khác nhận được chứng nhận với cùng cách diễn đạt.

Ba tháng sau, ngày 3 tháng 6 năm 1965, Edward White mở cửa khoang Gemini IV và trở thành người Mỹ đầu tiên trôi nổi ngoài không gian. Trên tay áo bên trái, bên ngoài bộ đồ du hành vũ trụ, là một chiếc Speedmaster — có thể thấy trong những bức ảnh chính thức của nhiệm vụ. Chiếc đồng hồ đua đã trở thành đồng hồ của phi hành gia.

Ngày 21 tháng 7 năm 1969, Buzz Aldrin bước xuống thang của mô-đun đổ bộ Mặt Trăng với chiếc Speedmaster trên cổ tay. Còn Neil Armstrong để đồng hồ của mình lại trên tàu: đồng hồ bấm giờ của mô-đun Eagle bị hỏng, nên Speedmaster của ông thay thế nó. Vì vậy, chiếc đồng hồ của Aldrin là chiếc đầu tiên đặt chân lên Mặt Trăng — và kể từ ngày đó, Speedmaster mang biệt danh chính thức “Moonwatch”.

Thế nhưng thành tựu lớn nhất của nó không phải một chiến thắng, mà là một cuộc cứu hộ. Tháng 4 năm 1970, vụ nổ bình oxy biến Apollo 13 thành xuồng cứu sinh giữa không gian. Để trở về, phi hành đoàn phải chỉnh quỹ đạo bằng cách bật động cơ đúng 14 giây — không dùng máy tính trên tàu, vốn đã tắt để tiết kiệm năng lượng. Jack Swigert bấm giờ thao tác bằng chiếc Speedmaster của mình. Mười bốn giây sau, quỹ đạo đã chính xác. NASA trao cho Omega giải “Silver Snoopy Award”, phần thưởng dành cho những người đã góp phần bảo đảm an toàn cho phi hành đoàn.

Hơn nửa thế kỷ sau, Speedmaster Professional vẫn có trong danh mục sản phẩm — và vẫn đủ chuẩn cho các chuyến bay. Bộ máy của nó vẫn lên dây cót bằng tay như năm 1969: trong không gian, người ta không tin cậy vào pin. Có lẽ đó mới là thứ xa xỉ thực sự của nghệ thuật chế tác đồng hồ: không phải vàng hay những chức năng phức tạp, mà là bản ghi thử nghiệm năm 1965 chưa từng có chiếc nào khác vượt qua.

← Tạp chí