MAGAZINE

Omega Speedmaster: het horloge dat op de maan liep

Het werd ontworpen voor het circuit, niet voor de ruimte. Toch koos NASA ervoor — nadat het was bevroren, verhit, geschud en geplet — om elke astronaut te vergezellen. Het verhaal van het enige horloge dat is goedgekeurd om op de maan te lopen.

In 1957 lanceerde Omega in Biel een chronograaf die was ontworpen voor autocoureurs: een zwarte wijzerplaat, wijzers die je in één oogopslag kon aflezen, en een tachymeterschaal — een primeur — die in de lunette was gegraveerd in plaats van op de wijzerplaat gedrukt. Niemand bij Omega kon zich toen voorstellen dat dit racehorloge uiteindelijk 384.000 kilometer van de eerste bocht terecht zou komen.

Zeven jaar later, in 1964, bestelde een anonieme koper chronografen van verschillende merken bij een juwelier in Houston. Die koper was NASA. Het agentschap bereidde het Gemini-programma voor en wilde zijn bemanningen uitrusten met een horloge dat de ruimte kon overleven. De kandidaten ondergingen een reeks proeven die beroemd is gebleven: 48 uur bij 71 °C, gevolgd door een blootstelling aan −18 °C, vacuüm, een luchtvochtigheid van 93%, schokken van 40 g, trillingen en een atmosfeer van zuivere zuurstof. Uiteindelijk werkte er nog maar één horloge binnen de toegestane marges: de Speedmaster. Op 1 maart 1965 verklaarde NASA het horloge „gekwalificeerd voor alle bemande ruimtevluchten”. Geen enkele andere polschronograaf heeft die kwalificatie ooit onder dezelfde voorwaarden behaald.

Drie maanden later, op 3 juni 1965, opende Edward White het luik van Gemini IV en werd hij de eerste Amerikaan die in het vacuüm zweefde. Om zijn linkerarm, over zijn ruimtepak heen, droeg hij een Speedmaster — duidelijk zichtbaar op de officiële foto's van de missie. Het racehorloge was een astronautenhorloge geworden.

Op 21 juli 1969 daalde Buzz Aldrin met zijn Speedmaster om de pols de ladder van de maanlander af. Neil Armstrong had de zijne aan boord gelaten: de chronometer van de module Eagle was uitgevallen, en zijn Speedmaster nam de taak over. Het was dus Aldrins horloge dat als eerste de maan betrad — en sinds die dag draagt de Speedmaster officieel de bijnaam „Moonwatch”.

De grootste roem dankt het horloge echter niet aan een overwinning, maar aan een redding. In april 1970 veranderde een explosie van een zuurstoftank Apollo 13 in een ruimtelijke reddingsboot. Om terug te keren moest de bemanning de koers corrigeren door de motor precies 14 seconden te ontsteken — zonder boordcomputer, die was uitgeschakeld om energie te besparen. Jack Swigert timede de manoeuvre met zijn Speedmaster. Veertien seconden later klopte de koers. Omega ontving van NASA de „Silver Snoopy Award”, de onderscheiding die het agentschap reserveert voor degenen die hebben bijgedragen aan de veiligheid van een bemanning.

Ruim een halve eeuw later staat de Speedmaster Professional nog altijd in de catalogus — en is hij nog steeds goedgekeurd voor ruimtevluchten. Het uurwerk wordt met de hand opgewonden, net als in 1969: in de ruimte vertrouwt men geen batterij. Misschien is dát de ware luxe van de horlogemakerij: niet goud of complicaties, maar een testblad uit 1965 waar niemand anders ooit voor is geslaagd.

← Magazine