DERGI

Omega Speedmaster: Ay’da yürüyen saat

Otomobil yarış pistleri için tasarlanmıştı, uzay için değil. Yine de NASA onu —dondurup pişirdikten, sallayıp ezdikten sonra— her astronota eşlik etmesi için seçti. Ay’da yürümeye yeterlilik kazanan tek saatin öyküsü.

1957’de Omega, Bienne’de otomobil yarışçıları için tasarlanmış bir kronografı piyasaya sürdü: siyah kadran, bir bakışta okunabilen ibreler ve kadrana basılmak yerine bezelin üzerine kazınmış takimetre ölçeği — bir ilk. Omega’da o sırada kimse bu yarış saatiyle ilk viraj arasına 384.000 kilometre gireceğini düşünmüyordu.

Yedi yıl sonra, 1964’te, kimliği bilinmeyen bir alıcı Houston’daki bir kuyumcudan çeşitli markaların kronograflarını sipariş etti. Alıcı NASA’ydı. Kurum, Gemini programını hazırlıyor ve mürettebatını uzayda hayatta kalabilecek bir saatle donatmak istiyordu. Adaylar bugün hâlâ hatırlanan bir dizi sınamadan geçti: 48 saat boyunca 71 °C, ardından −18 °C’ye soğutma, vakum, %93 nem, 40 g’lik darbeler, titreşimler ve saf oksijen atmosferi. Sonunda tolerans sınırları içinde çalışmayı sürdüren tek saat Speedmaster oldu. 1 Mart 1965’te NASA onu “insanlı tüm uzay uçuşları için onaylı” ilan etti. Başka hiçbir kol kronografı aynı ifadelerle bu onayı almadı.

Üç ay sonra, 3 Haziran 1965’te Edward White, Gemini IV’ün kapağını açtı ve uzay boşluğunda süzülen ilk Amerikalı oldu. Tulumunun sol kolunda, uzay giysisinin üstünde bir Speedmaster vardı; görevin resmî fotoğraflarında görülüyor. Yarış saati, astronot saatine dönüşmüştü.

21 Temmuz 1969’da Buzz Aldrin, Ay modülünün merdiveninden inerken kendi Speedmaster’ı bileğindeydi. Neil Armstrong ise saatini modülde bırakmıştı: Eagle modülünün kronometresi arızalanınca onun yerini Speedmaster aldı. Böylece Ay’a ilk ayak basan saat Aldrin’inki oldu — Speedmaster’ın resmî “Moonwatch” lakabını taşıması da o günden beri.

Ancak en büyük şöhretini bir zaferden değil, bir kurtarma operasyonundan aldı. Nisan 1970’te bir oksijen tankının patlaması, Apollo 13’ü uzayda bir cankurtaran sandalına dönüştürdü. Eve dönebilmek için mürettebatın, gücü korumak amacıyla kapatılan yerleşik bilgisayar olmadan, motoru tam 14 saniye çalıştırarak rotayı düzeltmesi gerekiyordu. Jack Swigert bu manevrayı Speedmaster’ıyla ölçtü. On dört saniye sonra rota doğruydu. Omega, NASA’dan “Silver Snoopy Award” ödülünü aldı; kurum bu ödülü, bir mürettebatın güvenliğine katkıda bulunanlara veriyor.

Aradan yarım yüzyıldan fazla zaman geçti; Speedmaster Professional hâlâ katalogda ve hâlâ uçuş için onaylı. Mekanizması, 1969’daki gibi elle kurulur: uzayda pile güvenilmez. Belki de saatçilikte gerçek lüks budur: altın ya da karmaşık işlevler değil, 1965’te hazırlanmış ve başka hiçbir saatin geçemediği bir test raporu.

← Dergi