DERGI

Dünyanın ilk web kamerası bir kahve makinesini izliyordu

Milyonlarca insan Waikiki’deki bir plajı ya da Prag’daki bir meydanı canlı izlemeye başlamadan önce, dünyaya bağlanan ilk kamera çok daha az egzotik bir nesneye çevrilmişti: Cambridge’de bir koridorun sonunda duran kahve makinesine. Gezegen çapında canlı yayının tesadüfen doğuşunun küçük hikâyesi — çoğu zaman olduğu gibi, sıradan bir tembelliğin sonucunda.

1990’ların başında Cambridge Üniversitesi bilgisayar laboratuvarı, merdivenleri yorucu eski bir binada faaliyet gösteriyordu. Trojan Room adı verilen bir odada bölümün tek kahve makinesi duruyordu. Sorun hem evrensel hem de küçüktü: Umutla iki kat çıkıp kahve haznesini boş bulmak — ya da daha kötüsü, son fincan servis edildikten hemen sonra varmak. Kahveyle çalışan araştırmacılar için bu, günde on kez tekrarlanan küçük bir trajediydi.

1991’de araştırmacılardan ikisi, Quentin Stafford-Fraser ve Paul Jardetzky, şaşırtıcı derecede basit bir fikir buldu. Kahve makinesine bir kamera doğrulttular, kamerayı laboratuvarın iç ağına bağladılar ve ekranın bir köşesinde her yanı yüz yirmi sekiz piksel olan gri bir görüntüyü dakikada birkaç kez yenileyerek gösteren küçük bir yazılım yazdılar. Programın adı XCoffee’ydi. Artık herkes ayağa kalkmadan önce bir bakışta kahve kalıp kalmadığını kontrol edebiliyor, hatta seviyesine bakıp yeni bir demleme beklemenin daha iyi olup olmayacağını kestirebiliyordu.

Bu küçük gündelik tiyatro iki yıl boyunca kurum içinde kaldı. Sonra, 1993’te Web ilk grafik tarayıcılarıyla sahneye çıktı. İki araştırmacı daha, Daniel Gordon ve Martyn Johnson, ünlü kahve makinesini bu yepyeni ağa bağlama fikrini buldu. Bir gecede, gezegenin neresinde olursa olsun herkes bir sayfa açıp İngiliz bir kahve makinesinin özel bir şey yapmadan duruşunu canlı izleyebilir oldu. Farkında olmadan web kamerasını icat etmişlerdi.

Başarı hem absürt hem de eksiksizdi. Çevrimiçi görüntülerin hâlâ seyrek olduğu ve yavaş yüklendiği bir dünyada binlerce internet kullanıcısı, ünlenmiş bu kahve makinesine göz atmayı alışkanlık hâline getirdi. Meraklılar «gerçeğini» görmek için Cambridge’e kadar gidiyordu. Trojan Room’un kahve makinesi, yeni doğan ağın küçük bir efsanesine dönüştü — birçok kişi için, dünyanın herhangi iki noktasını canlı bir görüntü paylaşmak üzere birbirine bağlamanın mümkün olduğunun kanıtı; görüntü ne kadar önemsiz olursa olsun.

Bu işe gülüp geçilebilir; pek çok kişi de öyle yaptı: Ilık kahveyi izlemek için bunca yaratıcılık. Ama bu eleştiri, orada yaşananların özünü kaçırıyor. Araştırmacıların aramadan keşfettiği şey, canlı yayının büyüleyici olması için görkemli olması gerekmediğiydi. Başka bir yerdeyken gerçek bir mekânın varlığını sürdürdüğünü izlemek — binlerce kilometre ötede, tam o anda bir şeylerin gerçekten olup bittiğini bilmek; düşen bir damla olsa bile — içimizde çok eski bir yere dokunuyor. Burada mesaj, sıradanlığın ta kendisiydi.

Hikâyenin sonu var ve yumuşak bir son. 22 Ağustos 2001’de laboratuvar taşındı ve son izleyicilerinin gözleri önünde kahve makinesinin bağlantısı kesildi. Bin kez çarpılmış ve kireci temizlenmiş bu nesne eBay’de açık artırmaya çıkarıldı; biraz üç bin sterlinin üzerinde bir bedelle onu satın alan Alman dergisi Der Spiegel oldu, dergi makineyi restore edip simgesel olarak yeniden çalıştırdı. Bir kahve makinesini kesintisiz on yıl izleme dönemi sona ermişti — ama bu fikir çoktan her yere yayılmıştı.

Aradan otuz yıl geçti; bu küçük hareket koca bir kıtaya dönüştü. Terondo’da artık tek bir kamera değil, binlercesi Tokyo’da bir kavşağı, savanada bir su kaynağını, uykudaki bir balıkçı limanını ya da sakince duman tüten bir yanardağı canlı ve ücretsiz gösteriyor. Hesap açmadan, hiçbir şey yüklemeden kameraları açabilir ve biz yokken kendi hayatını sürdüren başka bir yerdeki manzarayı bir pencerede izleyebilirsiniz. Bütün bunların, hatırlamak gerekirse, merdivenleri boşuna çıkmak istemeyen iki araştırmacı ve bir kahve makinesiyle başladığı düşünülmeli. Dünyaya açılan en büyük pencereler bazen çok küçük bir hareketle açılır.

← Dergi