MAGAZYN

Pierwsza kamera internetowa na świecie obserwowała ekspres do kawy

Zanim miliony ludzi zaczęły oglądać na żywo plażę Waikiki czy praski plac, pierwsza podłączona do sieci kamera na świecie była skierowana na coś znacznie mniej egzotycznego: ekspres do kawy na końcu korytarza w Cambridge. Krótka historia przypadkowego wynalezienia transmisji na żywo dla całego świata — zrodzonej, jak to często bywa, ze zwyczajnego lenistwa.

Na początku lat 90. laboratorium komputerowe Uniwersytetu Cambridge mieściło się w starym budynku z niewygodnymi schodami. W pomieszczeniu zwanym Trojan Room stał jedyny ekspres do kawy w całym dziale. Problem był powszechny i zarazem drobny: wejść z nadzieją na dwa piętra, by zastać pusty dzbanek — albo, co gorsza, dotrzeć tuż po nalaniu ostatniej filiżanki. Dla badaczy napędzanych kawą była to mała tragedia powtarzająca się dziesięć razy dziennie.

W 1991 roku dwóch z nich, Quentin Stafford-Fraser i Paul Jardetzky, wpadło na rozbrajająco prosty pomysł. Skierowali kamerę na ekspres, podłączyli ją do wewnętrznej sieci laboratorium i napisali mały program wyświetlający w rogu ekranu szary obraz o wymiarach 128 na 128 pikseli, odświeżany kilka razy na minutę. Program nazwali XCoffee. Odtąd każdy mógł przed wstaniem szybko sprawdzić, czy została jeszcze kawa — a nawet po jej poziomie ocenić, czy lepiej poczekać na kolejną porcję.

Przez dwa lata ten mały teatr codzienności pozostawał sprawą wewnętrzną. Potem, w 1993 roku, pojawiła się sieć WWW i jej pierwsze przeglądarki graficzne. Dwaj kolejni badacze, Daniel Gordon i Martyn Johnson, wpadli na pomysł, by podłączyć słynny ekspres do tej całkiem nowej sieci. Z dnia na dzień każdy, gdziekolwiek na świecie, mógł otworzyć stronę i oglądać na żywo angielski ekspres, który nie robił niczego szczególnego. Nie wiedząc o tym, właśnie wynaleźli kamerę internetową.

Sukces był absurdalny i całkowity. W świecie, w którym obrazy w sieci wciąż były rzadkością i ładowały się powoli, tysiące internautów przyzwyczaiły się zaglądać do słynnego już ekspresu. Ciekawscy przyjeżdżali nawet do Cambridge, by zobaczyć „ten prawdziwy”. Ekspres z Trojan Room stał się małą legendą rodzącej się sieci — dla wielu dowodem, że można połączyć dowolne dwa punkty na świecie, by dzielić się żywym obrazem, nawet najbardziej błahym.

Można by z tego drwić i wielu tak robiło: tyle pomysłowości, żeby pilnować letniej kawy. Taki zarzut pomija jednak to, co naprawdę się wtedy wydarzyło. Badacze odkryli, choć wcale tego nie szukali, że transmisja na żywo nie musi być widowiskowa, by fascynować. Patrzeć, jak prawdziwe miejsce nadal istnieje, gdy sami jesteśmy gdzie indziej — wiedzieć, że w tej właśnie chwili, tysiące kilometrów dalej, coś naprawdę się dzieje, choćby spadała jedna kropla — porusza coś bardzo starego w nas. Tutaj to właśnie zwyczajność była przekazem.

Ta historia ma zakończenie, i to łagodne. 22 sierpnia 2001 roku laboratorium przeniosło się, a ekspres odłączono na żywo, na oczach ostatnich widzów. Wgnieciony i odkamieniany tysiąc razy sprzęt wystawiono na aukcję w serwisie eBay; kupił go niemiecki magazyn Der Spiegel za nieco ponad trzy tysiące funtów, odrestaurował i symbolicznie ponownie uruchomił. Dziesięć lat nieprzerwanego obserwowania ekspresu dobiegło końca — lecz sam pomysł zdążył już rozprzestrzenić się wszędzie.

Trzydzieści lat później ten pomysł rozrósł się do rozmiarów kontynentu. Na Terondo tysiące kamer internetowych pokazują na żywo i za darmo skrzyżowanie w Tokio, wodopój na sawannie, uśpiony port rybacki albo spokojnie dymiący wulkan. Można je otworzyć bez konta i bez instalowania czegokolwiek, a potem zostawić okno na miejsce, które toczy swoje życie bez nas. Wszystko zaczęło się, pamiętajmy, od ekspresu do kawy i dwóch badaczy, którzy nie chcieli bez powodu wchodzić po schodach. Największe okna na świat czasem zaczynają się od bardzo małego gestu.

← Magazyn