ΠΕΡΙΟΔΙΚΌ

Η πρώτη webcam στον κόσμο παρακολουθούσε μια καφετιέρα

Προτού εκατομμύρια άνθρωποι παρακολουθούν ζωντανά μια παραλία του Γουαϊκίκι ή μια πλατεία της Πράγας, η πρώτη συνδεδεμένη κάμερα στον κόσμο ήταν στραμμένη σε κάτι πολύ λιγότερο εξωτικό: μια καφετιέρα, στο βάθος ενός διαδρόμου στο Κέιμπριτζ. Μια σύντομη ιστορία της τυχαίας εφεύρεσης της πλανητικής ζωντανής μετάδοσης — που γεννήθηκε, όπως συχνά συμβαίνει, από μια πολύ συνηθισμένη τεμπελιά.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, το εργαστήριο πληροφορικής του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ στεγαζόταν σε ένα παλιό κτίριο με κουραστικές σκάλες. Σε ένα δωμάτιο που ονομαζόταν Trojan Room δέσποζε η μοναδική καφετιέρα του τμήματος. Το πρόβλημα ήταν ταυτόχρονα καθολικό και ασήμαντο: ανεβαίνεις δύο ορόφους γεμάτος ελπίδα και βρίσκεις την κανάτα άδεια — ή, ακόμη χειρότερα, φτάνεις μόλις έχει σερβιριστεί το τελευταίο φλιτζάνι. Για ερευνητές που ζούσαν με καφέ, ήταν μια μικρή τραγωδία που επαναλαμβανόταν δέκα φορές την ημέρα.

Το 1991, δύο από αυτούς, ο Κουέντιν Στάφορντ-Φρέιζερ και ο Πολ Γιαρντέτσκι, είχαν μια ιδέα αφοπλιστικά απλή. Έστρεψαν μια κάμερα στην καφετιέρα, τη συνέδεσαν στο εσωτερικό δίκτυο του εργαστηρίου και έγραψαν ένα μικρό πρόγραμμα που εμφάνιζε σε μια γωνία της οθόνης μια γκρίζα εικόνα 128 επί 128 pixel, ανανεωμένη αρκετές φορές το λεπτό. Το πρόγραμμα ονομάστηκε XCoffee. Από τότε, πριν σηκωθεί, ο καθένας μπορούσε με μια ματιά να ελέγξει αν είχε απομείνει καφές — και ακόμη να μαντέψει, κοιτάζοντας τη στάθμη, αν άξιζε να περιμένει την επόμενη κανάτα.

Για δύο χρόνια, αυτό το μικρό καθημερινό θέατρο παρέμεινε υπόθεση του εργαστηρίου. Έπειτα, το 1993, εμφανίστηκε ο Ιστός με τους πρώτους γραφικούς φυλλομετρητές του. Δύο ακόμη ερευνητές, ο Ντάνιελ Γκόρντον και ο Μάρτιν Τζόνσον, σκέφτηκαν να συνδέσουν τη διάσημη καφετιέρα σε αυτόν τον ολοκαίνουργιο ιστό. Από τη μια μέρα στην άλλη, οποιοσδήποτε, οπουδήποτε στον πλανήτη, μπορούσε να ανοίξει μια σελίδα και να βλέπει ζωντανά μια αγγλική καφετιέρα να μην κάνει τίποτα ιδιαίτερο. Χωρίς να το ξέρουν, μόλις είχαν εφεύρει την webcam.

Η επιτυχία ήταν παράλογη και απόλυτη. Σε έναν κόσμο όπου οι εικόνες στο διαδίκτυο ήταν ακόμη σπάνιες και αργούσαν να φορτώσουν, χιλιάδες χρήστες συνήθισαν να ρίχνουν μια ματιά σε αυτή τη διάσημη καφετιέρα φίλτρου. Μερικοί περίεργοι ταξίδεψαν μέχρι το Κέιμπριτζ για να δουν «την πραγματική». Η καφετιέρα του Trojan Room έγινε ένας μικρός θρύλος του νεογέννητου δικτύου — απόδειξη, για πολλούς, ότι μπορούσες να συνδέσεις οποιαδήποτε δύο σημεία του πλανήτη για να μοιραστείς μια ζωντανή εικόνα, ακόμη κι αν ήταν η πιο ασήμαντη.

Θα μπορούσε κανείς να το κοροϊδέψει, και πολλοί το έκαναν: τόση εφευρετικότητα για να παρακολουθείς χλιαρό καφέ. Όμως αυτή η μομφή χάνει την ουσία. Αυτό που ανακάλυψαν οι ερευνητές χωρίς να το επιδιώξουν ήταν ότι η ζωντανή μετάδοση δεν χρειάζεται να είναι θεαματική για να συναρπάζει. Το να βλέπεις έναν πραγματικό τόπο να συνεχίζει να υπάρχει ενώ βρίσκεσαι αλλού — να ξέρεις ότι αυτήν ακριβώς τη στιγμή, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, κάτι συμβαίνει στ’ αλήθεια, έστω κι αν είναι μια σταγόνα που πέφτει — αγγίζει κάτι πολύ αρχέγονο μέσα μας. Εδώ, το κοινότοπο ήταν το μήνυμα.

Η ιστορία έχει τέλος, και είναι γλυκό. Στις 22 Αυγούστου 2001, το εργαστήριο μετακόμισε και η καφετιέρα αποσυνδέθηκε ζωντανά, μπροστά στα μάτια των τελευταίων θεατών της. Το χτυπημένο αντικείμενο, που είχε καθαριστεί από τα άλατα χίλιες φορές, βγήκε σε δημοπρασία στο eBay· την απέκτησε το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel για λίγο πάνω από τρεις χιλιάδες λίρες, την αποκατέστησε και την άναψε ξανά συμβολικά. Δέκα χρόνια αδιάλειπτης παρακολούθησης μιας καφετιέρας φίλτρου είχαν μόλις τελειώσει — όμως η χειρονομία είχε ήδη εξαπλωθεί παντού.

Τριάντα χρόνια αργότερα, αυτή η χειρονομία έχει γίνει ολόκληρη ήπειρος. Στο Terondo, δεν είναι πια μία αλλά χιλιάδες οι webcams που δείχνουν ζωντανά και δωρεάν μια διασταύρωση στο Τόκιο, ένα σημείο νερού στη σαβάνα, ένα νυσταγμένο αλιευτικό λιμάνι ή ένα ηφαίστειο που καπνίζει ήρεμα. Μπορείς να τις ανοίξεις χωρίς λογαριασμό, χωρίς να εγκαταστήσεις τίποτα, και να αφήσεις ένα παράθυρο να μένει ανοιχτό σε έναν τόπο που ζει τη ζωή του χωρίς εμάς. Όλα αυτά γεννήθηκαν, ας μην το ξεχνάμε, από μια καφετιέρα και δύο ερευνητές που δεν ήθελαν πια να ανεβαίνουν άδικα τη σκάλα. Τα μεγαλύτερα παράθυρα στον κόσμο ξεκινούν μερικές φορές από μια πολύ μικρή χειρονομία.

← Περιοδικό