MAGAZINE

De eerste webcam ter wereld hield een koffiezetapparaat in de gaten

Voordat miljoenen mensen live naar een strand in Waikiki of een plein in Praag keken, richtte de eerste op het netwerk aangesloten camera ter wereld zich op iets heel wat minder exotisch: een koffiezetapparaat aan het einde van een gang in Cambridge. Een klein verhaal over de toevallige uitvinding van wereldwijde livestreaming — ontstaan, zoals zo vaak, uit doodgewone luiheid.

Begin jaren negentig was het computerlaboratorium van de universiteit van Cambridge gevestigd in een oud gebouw met vervelende trappen. In een ruimte die de Trojan Room heette, stond het enige koffiezetapparaat van de afdeling. Het probleem was universeel en tegelijk piepklein: vol goede moed twee verdiepingen omhoog lopen om een leeg kannetje aan te treffen — of erger nog, aankomen net nadat het laatste kopje is ingeschonken. Voor onderzoekers die op koffie draaiden, was dat een kleine tragedie die zich tien keer per dag herhaalde.

In 1991 kregen twee van hen, Quentin Stafford-Fraser en Paul Jardetzky, een verbluffend eenvoudig idee. Ze richtten een camera op het koffiezetapparaat, verbonden die met het interne netwerk van het lab en schreven een klein programma dat in een hoek van het scherm een grijs beeld van 128 bij 128 pixels liet zien, dat meerdere keren per minuut werd ververst. Het programma heette XCoffee. Voortaan kon iedereen vóór het opstaan in één oogopslag controleren of er nog koffie was — en aan het niveau zelfs inschatten of het beter was op de volgende zetronde te wachten.

Twee jaar lang bleef dit kleine theater van alledag een interne aangelegenheid. Toen brak in 1993 het web door, met zijn eerste grafische browsers. Twee andere onderzoekers, Daniel Gordon en Martyn Johnson, kwamen op het idee om het beroemde koffiezetapparaat op dat prille web aan te sluiten. Van de ene op de andere dag kon iedereen, waar ook ter wereld, een pagina openen en live naar een Engelse koffiepot kijken die niets bijzonders deed. Zonder het te beseffen hadden ze zojuist de webcam uitgevonden.

Het succes was absurd en totaal. In een wereld waarin online afbeeldingen nog zeldzaam waren en traag laadden, maakten duizenden internetgebruikers er een gewoonte van even naar de beroemd geworden koffiepot te kijken. Nieuwsgierigen reisden zelfs naar Cambridge om “de echte” te zien. De koffiepot van de Trojan Room werd een kleine legende van het jonge netwerk — voor velen het bewijs dat je twee willekeurige punten op de wereld met elkaar kon verbinden om een levend beeld te delen, zelfs als dat beeld uiterst onbenullig was.

Je zou erom kunnen lachen, en velen deden dat ook: zoveel vernuft om lauwe koffie in de gaten te houden. Maar die kritiek gaat voorbij aan wat daar gebeurde. Wat de onderzoekers ontdekten zonder ernaar op zoek te zijn, is dat een livebeeld niet spectaculair hoeft te zijn om te boeien. Een echte plek zien voortbestaan terwijl je ergens anders bent — weten dat er op dat precieze moment, duizenden kilometers verderop, echt iets gebeurt, al is het maar een vallende druppel — raakt iets heel ouds in ons. Hier was de alledaagsheid zelf de boodschap.

Het verhaal heeft een einde, en dat is een zacht einde. Op 22 augustus 2001 verhuisde het laboratorium en werd het koffiezetapparaat live uitgeschakeld, onder het oog van de laatste kijkers. Het gedeukte apparaat, dat duizend keer was ontkalkt, werd op eBay geveild; het Duitse tijdschrift Der Spiegel bood iets meer dan drieduizend pond en won, restaureerde het en zette het symbolisch weer aan. Tien jaar ononderbroken toezicht op een koffiepot kwamen ten einde — maar het idee had zich toen al overal verspreid.

Dertig jaar later is dit idee uitgegroeid tot een continent. Op Terondo laten duizenden webcams gratis en live een kruispunt in Tokio zien, een waterplaats op de savanne, een slapende vissershaven of een vulkaan die rustig rookt. Je kunt ze openen zonder account en zonder iets te installeren, en een venster open laten staan op een andere plek die haar leven leidt zonder ons. Alles begon, laten we dat niet vergeten, met een koffiezetapparaat en twee onderzoekers die niet voor niets de trap op wilden. De grootste vensters op de wereld beginnen soms met een heel klein gebaar.

← Magazine