مجله
زنجیره‌ای از دست‌ها — تابستانی که ژیروند کنار هم ایستاد
همیشه از یک تصویر عکس می‌گیریم: پیکر کلاه‌خودی در برابر دیوار نارنجی. تصویر درست است، اما کامل نیست. آن تابستان، پشت آن آتش‌نشان، کشاورزی بود که برای ششمین بار تانکر آبش را پر می‌کرد، منشی شهرداری که دنبال شماره تلفن زنی هشتادونه‌ساله می‌گشت، داوطلبی که نیمه‌شب تخت‌های تاشو را در سالن ورزشی باز می‌کرد و غریبه‌ای که در گروه روستا نوشت: «دو اتاق دارم». می‌خواهیم از همین زنجیره حرف بزنیم.
آتش‌نشان‌ها: از هر پنج نفر، چهار نفر مجبور نبودند بروند
با این همه، از آن‌ها شروع کنیم، چون همه‌چیز به آن‌ها می‌رسد. در وار، آتشی که ۲۲ ژوئیه از ارتفاعات پونتِو آغاز شد نزدیک به ۲٬۵۰۰ هکتار را سوزاند؛ حدود ۱٬۲۰۰ آتش‌نشان شبانه‌روز جای یکدیگر را گرفتند، در حالی که حدود ۴۰۰ نفر از ساکنان پونتِو و بارژول با یک ساک در دست خانه را ترک می‌کردند. در ژیروند، چند روز بعد، برای دستور تخلیه ناچار شدند سامانه FR-Alert را فعال کنند، در همان روز سه‌شنبه نزدیک به چهارده مورد شعله‌وری دوباره را مهار کنند و طی بیست‌وچهار ساعت بیش از صدوبیست کیلومتر آتش‌بُر ایجاد کنند؛ پیش از آن‌که ساکنان لوهایان، مریگناک و اِزین بتوانند به خانه‌هایشان برگردند.
آنچه کمتر می‌دانیم این است که چه کسانی این لباس‌ها را می‌پوشند. در فرانسه، اکثریت بزرگ آتش‌نشان‌ها داوطلب هستند: شغل دیگری دارند، زندگی دیگری دارند و با شنیدن صدای پیجر راه می‌افتند. پرستاری که شیفتش را تمام می‌کند، نجاری که کارگاه ساختمانی را رها می‌کند، دانشجویی که درس‌خواندن برای امتحان را عقب می‌اندازد. شب‌ها تمرین می‌کنند، آخر هفته‌ها آموزش می‌بینند و روز آتش‌سوزی، درست مانند نیروهای حرفه‌ای، با همان خطرها آنجا هستند؛ بی‌آن‌که کسی آن‌ها را مجبور کرده باشد.
بهای این کار هولناک بوده است. از آغاز ژوئیه، چهار آتش‌نشان در فرانسه جان باخته‌اند: یک داوطلب جوان در ساووا در ۸ ژوئیه، دو نفر از همکاران ما در ژیروند در ۲۱ ژوئیه هنگام مقابله با آتش نزدیک فرودگاه بوردو-مریگناک و سرجوخه لوران مانسون، داوطلب سی‌وهشت‌ساله، در شب ۲۷ به ۲۸ ژوئیه در بوش-دو-رون. هشتادوهشت نفر دیگر در این آتش‌ها زخمی شدند. نام‌ها و شمارشان را می‌نویسیم، چون ادای احترامی که عدد نداشته باشد خیلی زود به آرایه‌ای ادبی بدل می‌شود و خانواده‌هایشان که با هکتارها حساب نمی‌کنند.
کشاورزان و انگورکاران: نخستین نیروی کمکی، اغلب سریع‌ترین
در روستاهای گرفتار آتش، کمکی هست که پیش از ستون‌های امدادی می‌رسد، چون از پیش همان‌جا زندگی می‌کند: کشاورزان و انگورکاران. آن‌ها چیزی را دارند که آتش‌نشان‌ها در پانزده دقیقه نخست همیشه کم دارند: آب —تانکرها، مخزن‌های سم‌پاشی و آب‌انبارهای مزرعه—، ماشین‌آلاتی که می‌توانند نواری از زمینِ بی‌پوشش باز کنند تا شاید آتش همان‌جا متوقف شود و، بیش از همه، شناخت زمین که هیچ نقشه‌ای نمی‌دهد: راهی که دیگر در نقشه کاداستر نیست از کجا می‌گذرد، کدام دروازه به قطعه زمین پشتی باز می‌شود، آب‌انبار مدفونی که بیست سال است همان‌جا منتظر مانده کجاست.
بسیاری تمام شب کنار نیروهای حرفه‌ای، با هماهنگی، و با آن آمیزه روستاییِ آرامش و سرسختی کار کردند. بسیاری هم وقتی برگشتند، به آنچه از کار خودشان باقی مانده بود نگاه کردند: ردیف‌های سوخته تاک، کندوهای ازدست‌رفته، حصارهایی که باید دوباره ساخته شوند، هکتارهایی که فقط نیمی از ارزششان بیمه شده بود، تجهیزاتی که صرفاً دارایی نبودند، بلکه ابزار کار بودند؛ یعنی نان فردا. آن‌ها پیش از خانه خودشان، خانه همسایه را نجات دادند و این را برای کسی تعریف نمی‌کنند.
منتخبان و کارکنان شهرداری: شبی که شهرداری به ستاد فرماندهی بدل می‌شود
شهردار یک روستا مرکز مدیریت بحران ندارد. یک تلفن دارد، کلید سالن ورزشی و فهرست ــ فهرست سالمندان، افراد تنها، کسانی که اکسیژن مصرف می‌کنند یا ماشین ندارند؛ فهرستی که ساعت سه صبح دوباره می‌خوانند و دعا می‌کنند کسی از قلم نیفتاده باشد. آن تابستان، در شهرهای در معرض خطر، آن‌ها و کارکنانشان سالن‌های اجتماعات را باز کردند، میزها را ردیف کردند، پتو پیدا کردند، دفتر ثبت پذیرش را نگه داشتند، به خانواده‌ای که فرانسوی بلد نبود آرامش دادند و به دامداری زنگ زدند تا بگویند می‌تواند دام‌هایش را بیاورد.
آن‌ها دشوارترین و کم‌قدردان‌ترین کار این حرفه را هم انجام دادند: به کسی که نمی‌خواهد خانه‌اش را ترک کند بگویند «باید همین حالا بروید» ــ و مؤدب بمانند، قاطع بمانند و دوباره برگردند. به منتخبان محلی، منشی‌های شهرداری، کارکنان فنی و پلیس‌های شهرداری که نامشان در هیچ اطلاعیه‌ای نخواهد آمد، این سطرها می‌گویند که نور چراغشان را دیدیم.
انجمن‌ها: تدارکاتِ دلگرمی
وقتی صدها نفر شبانه به سالن ورزشی می‌رسند، باید کسی باشد که از قبل بداند چه باید کرد. این کارِ انجمن‌های مورد تأییدِ امنیت مدنی است ــ صلیب سرخ فرانسه، حفاظت مدنی، امدادگران و همتایان محلی‌شان ــ و انجمن‌های بزرگ همبستگی که به آن‌ها می‌پیوندند: استقبال، اسکان، توزیع آب و غذا، برپایی پایگاه کمک‌های اولیه، مراقبت از افراد آسیب‌پذیر و گوش‌دادن به کسانی که ساعت دو بامداد از پا درمی‌آیند. آن‌ها کارهایی را هم به عهده می‌گیرند که هیچ‌وقت دیده نمی‌شود: پشتیبانی از خود نیروهای امدادی، کمک روان‌شناختی پس از حادثه، بازسازی و رسیدگی به امور اداری.
در کنارشان، ذخیره‌های محلیِ امنیت مدنی ــ ساکنانی که از پیش آموزش دیده و با شهرداری‌شان متعهد شده‌اند ــ و انجمن‌های حمایت از حیوانات هستند که اسب‌ها، گربه‌های وحشت‌زده و دام‌ها را تخلیه می‌کنند؛ چون برای بسیاری از خانواده‌ها حیوان جزئی بی‌اهمیت نیست: عضوی از خانه است که حاضر نبودند رهایش کنند. همه این افراد جلیقه می‌پوشند، نه کلاه ایمنی، و شبشان را با ساعت نمی‌سنجند.
و آدم‌های گمنامی که از هیچ‌کس اجازه نگرفتند
و بعد کارهایی هست که در هیچ سازمانی جا نمی‌گیرد. همسایه‌ای که سیصد متر شلنگ آب را می‌کشد. نانوایی که ساعت پنج صبح شیرینی به ایستگاه آتش‌نشانی می‌برد. زنی که مراقبت از دو کودک را بر عهده می‌گیرد تا والدینشان بتوانند خانه‌ای را خالی کنند. کسی که لباس‌های آتش‌نشانی را می‌شوید، کسی که شارژر تلفن می‌آورد، کسی که در اوج فصل گردشگری اقامتگاهش را رایگان باز می‌کند، کسانی که برای سگ‌های اسکان‌یافته در شرایط اضطراری ظرف غذا می‌گذارند، گروه‌های روستایی که در آن‌ها ساده می‌نویسند: «دو اتاق دارم، خبرم کنید».
این بخش را نمی‌توان شمرد یا از پیش برنامه‌ریزی کرد، و درست همین است که باعث می‌شود بتوان در دل فاجعه هم زندگی کرد. نامی دارد کهنه، اما هیچ‌وقت به این خوبی برازنده‌اش نبوده است: همبستگی.
این زنجیره چه چیزی به ما می‌آموزد
باید نکته‌ای را با جدیت گفت: تا زمان انتشار این نوشته، شعله‌ها در وار و ژیروند جان هیچ‌یک از ساکنان را نگرفته‌اند. خانه‌هایی سوختند و ابزارهای کار از دست رفتند ــ اما تخلیه‌ها نتیجه دادند. این شانس نبود. حاصل دقیق شجاعت عده‌ای و انضباط دیگران بود: هشدارهایی که جدی گرفته شدند، ترک خانه‌هایی که به‌موقع پذیرفته شد، دستورهایی که اجرا شدند. تنها سوگ‌های این تابستان سوگ مردانی است که از دیگران محافظت می‌کردند و همین به‌تنهایی تمام دِین ما را نشان می‌دهد.
درس دوم تلخ‌تر است. چنین زنجیره زیبایی نباید ناچار باشد کمبود آمادگی را جبران کند. اطراف خانه‌ها را پاک‌سازی کنید ــ این یک الزام قانونی و پیش از هر چیز اقدامی حفاظتی است. اگر وقت و توان دارید به ذخیره محلی شهرداری بپیوندید. کمک‌های اولیه و مهارت‌های نجات جان را بیاموزید. امکانات لازم را در اختیار خدمات آتش‌نشانی بگذارید تا بتوانند از پس فصلی که طولانی‌تر می‌شود برآیند. و به تعهد اقلیمی پایبند بمانید، چون هر یک‌دهم درجه‌ای که از گرمایش جلوگیری شود، تابستان‌هایی اندکی کم‌اشتعال‌تر برای نسل‌های پس از ما خواهد بود.
چطور واقعاً کمک کنیم
به محل حادثه نروید: یک خودروی تماشاچیان در جاده‌ای باریک می‌تواند راه تانکر آب را ببندد. به انجمنی مورد تأیید پول اهدا کنید و به‌جای آن اشیای ناخواسته ندهید؛ مرتب‌کردنشان ساعت‌ها از وقت داوطلبان را می‌گیرد. از پیش متعهد شوید: ذخیره محلی، آتش‌نشان داوطلب، داوطلبی در انجمن‌ها؛ آدم در فوریه آماده می‌شود، نه روز آتش‌سوزی. بیمه‌ها و تکالیف پاک‌سازی پوشش گیاهی را بررسی کنید. و اگر هیچ‌یک از این کارها از شما برنمی‌آید: جا بدهید، غذا بدهید، از بچه‌ها نگهداری کنید، گوش کنید ــ زنجیره از همین‌جا آغاز می‌شود.
از همه کسانی که آن تابستان شلنگی، فرمانی، کلید سالنی ورزشی یا دستی را نگه داشتند: سپاسگزاریم. این واژه کوچک است؛ آنچه شما به دوش کشیدید کوچک نبود.
— تحریریه تروندو، به درخواست اودری