MAGASIN

Bakit ayaw magtapos ang dekada ’80

Headphones sa tenga, kaset sa bulsa, pelikulang hiniram para sa weekend: ang dekada ’80 ang nag-imbento ng mga gawaing inuulit pa rin natin ngayon, sa ibang anyo. Makalipas ang apatnapung taon, paulit-ulit na bumabalik ang mga serye, hit na kanta at video game sa dekadang iyon ng mga ilaw-neon. Bakit nga ba ang dekadang iyon mismo ang ayaw maglaho?

Nagsimula ang lahat sa isang maliit na kahong bughaw at kulay-pilak. Noong Hulyo 1, 1979, inilunsad ng Sony sa Japan ang Walkman TPS-L2, isang cassette player na kasya sa palad. Sa unang pagkakataon, hindi na palamuti sa sala ang musika: kasama na natin ito sa paglalakad sa kalye, pagsakay sa bus at tren sa ilalim ng lupa. Ang dekada ’80 ang magiging dekada ng headphones, panahong bumubuo ang bawat isa ng sariling soundtrack sa gitna ng karamihan. Binago ng munting kilos na ito—ang pagsuksok ng kaset at pagpindot sa play—ang ugnayan natin sa tunog bago pa naimbento ang mga portable digital player at streaming.

Samantala, lumaya ang radyo. Sa France, hawak ng estado ang monopolyo sa mga frequency, habang palihim na nagbo-broadcast ang mga piratang istasyon; matapos ang halalan noong 1981, pinahintulutan ng batas ng Nobyembre 9, 1981 ang mga pribadong lokal na estasyon at binuksan nang husto ang FM band. Sa loob ng ilang buwan, daan-daang istasyon ang nagsulputan, kabilang ang NRJ, na itinatag din noong taong iyon. Sa iba’t ibang panig ng mundo, naging palaruan ang FM para sa mga bagong tinig, musikang pang-niche at mga sikat na DJ. Buksan ang radyo, maghanap ng frequency, at aksidenteng makatuklas ng di-kilalang kanta: iyon ang algorithm ng pagtuklas ng musika noon, hindi perpekto pero kahanga-hanga.

Sa bahay, may isa pang rebolusyong umuugong sa ilalim ng telebisyon. Inilunsad ng Sony ang Betamax noong 1975, sumagot ang JVC ng VHS noong 1976, at pagdating ng dekada ’80 ay naging bahagi na ng mga tahanan ang VCR. Maaari nang magrekord ng pelikula, panoorin itong muli, o ipahiram: hindi na sapilitang tipanan ang iskedyul ng telebisyon. Isinilang sa paligid ng makinang ito ang isang lugar na wala na ngayon—ang tindahan ng paupahang bidyo, hitik sa mga estanteng may makukulay at pasigaw na pabalat, payo sa counter at multa sa pagkahuli sa pagsasauli. Nagiging pamamasyal ng pamilya ang pagpili ng pelikula tuwing Biyernes ng gabi, at hindi talaga napalitan ng anumang streaming platform ang ritwal na iyon.

Noong Agosto 1, 1981, ipinalabas ng isang bagong Amerikanong cable channel ang kauna-unahan nitong music video: «Video Killed the Radio Star» ng Buggles. Isinilang ang MTV, kasama ang ideyang napapanood din ang musika. Naging maiikling pelikula ang mga music video: noong 1983, ginawa ni Michael Jackson ang «Thriller», mula sa album na inilabas noong bandang huli ng 1982, bilang pelikulang halos labing-apat na minuto ang haba na idinirehe ni John Landis. Lumikha ang dekada ng mga pandaigdigang bituin sa pamamagitan ng imahe at tunog, mula Madonna hanggang Prince, at nagtakda ng biswal na wika—mga ilaw-neon, shoulder pad, at usok sa studio—na masaya pa ring sinisipi ng pop ngayon.

Kailangan ding gunigunihin ang masayang ingay ng mga arcade. Pagkatapos ng «Space Invaders» (1978), nilamon ng «Pac-Man» ng Namco ang buong planeta noong 1980, at pinatalon ng «Donkey Kong» ng Nintendo noong 1981 ang isang bigotilyong karpintero na magiging Mario balang-araw. Nakatayo ang mga manlalaro, hawak ang barya, napalilibutan ng mga nanonood; nakadispley ang pinakamataas na puntos sa pamamagitan ng tatlong inisyal—lokal at panandaliang karangalan. Itinayo ng ginintuang panahong ito ng arcade ang pundasyon ng industriyang lumaki nang husto, at muling nabubuhay ngayon ang mga pixel, beep at makinang panglaro nito sa mga retro bar at sa estilo ng maraming indie game.

Dahil patuloy na nagbabalik ang dekada ’80. Noong 2016, ibinalik ng seryeng «Stranger Things» ng Netflix ang milyun-milyong manonood sa isang maliit na bayan sa Amerika noong 1983, kumpleto sa mga bisikleta at walkie-talkie. Sumunod ang musika: muling binuhay ng bugso ng synthwave, na pinasikat din ng Pranses na si Kavinsky, ang mga synthesizer ng panahong iyon; pinasikat ng «Nightcall» (2010) niya ang pelikulang «Drive» noong 2011. Noong 2019, lubusang niyakap ng «Blinding Lights» ng The Weeknd ang tunog na ito at naging isa sa pinakamalalaking hit sa buong mundo sa panahon ng streaming. Nakisabay din ang pelikula, mula «Top Gun: Maverick» (2022) hanggang sa mga bagong karugtong ng «Ghostbusters».

Ano ang sinasabi sa atin ng matibay na pananabik na ito sa nakaraan? Ang dekada ’80 ang huling dekada bago ang internet: walang instant messaging, walang social media, iilang estasyon at channel lamang. Dahil walang walang-hanggang pagpipilian, pinagsasaluhan ang mga alaala: iisang music video ang napanood ng lahat, iisang theme song ang kinakanta-kantahan, iisang palabas ang hinihintay. Halos natunaw na ang magkakaparehong kulturang ito sa panahon ng mga rekomendasyong nakaayon sa bawat isa, kaya may natatanging tamis ang mga alaalang iyon. At ang pinakamaganda, hindi naglaho ang mga mundong ito: sa kung saan, sa mismong sandaling ito, pinatutugtog pa rin ng isang radyo ang mga kantang iyon, inuulit ng isang channel ang mga larawang iyon, at sapat nang mag-tune in para makabalik.

← Magasin