ΠΕΡΙΟΔΙΚΌ
Εννέα μήνες ανάμεσα σε δύο καλοκαίρια για οργάνωση και δράση
Άρθρο γνώμης
της Marie-Christine Corfù
Αυτό είναι το πρώτο κείμενο που γράφω με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Για να είμαστε ξεκάθαροι: οι ιδέες, οι πεποιθήσεις και οι διορθώσεις είναι δικές μου — τις έγραψα με το χέρι και τις ξαναδιάβασα. Η ΤΝ με βοήθησε να τους δώσω μορφή. Υπογράφω αυτό το κείμενο και αναλαμβάνω την ευθύνη του.
Εννέα μήνες… Εννέα μήνες;
Για να αποφευχθεί όσο το δυνατόν περισσότερο μια τέτοια οικολογική, οικονομική — και κυρίως ανθρώπινη — καταστροφή.
Τι έχουμε να μάθουμε από αυτό το καλοκαίρι του 2026;
Υπάρχουν ήδη πάρα πολλές κλιματικές συμφορές και καταστροφικά φαινόμενα που είναι τόσο δύσκολο να αποφευχθούν, ενώ επιπλέον αποδυναμώνουν τον άνθρωπο και τη φύση, την οποία έχει τόσο μεγάλη ανάγκη. Για εμάς και για όσους θα ακολουθήσουν: τα παιδιά και τα εγγόνια μας.
Έγραψα αυτές τις γραμμές με το χέρι ένα βράδυ, αφήνοντας κάτω την εφημερίδα. Δεν ζητούσαν τίποτα από κανέναν. Έθεταν μόνο ένα ερώτημα που δεν με εγκατέλειψε: εννέα μήνες.
Εννέα μήνες διαρκεί το έτος χωρίς μεγάλες πυρκαγιές. Οκτώβριος, Νοέμβριος, Δεκέμβριος, Ιανουάριος — μέχρι τις πρώτες ζέστες. Εννέα μήνες κατά τους οποίους το δάσος περιμένει μια δουλειά που σχεδόν κανείς δεν κάνει.
Γιατί μια πυρκαγιά δεν κερδίζεται τον Αύγουστο. Κερδίζεται ή χάνεται τον Φεβρουάριο — στη σιωπή των μηνών όπου κανείς πια δεν μιλά για τα δάση.
Τι βλέπει όποιος περπατά στο δάσος
Δεν χρειάζεται να είσαι δασοφύλακας. Το χαμηλό δάσος είναι πνιγμένο στη βλάστηση. Οι θάμνοι φτάνουν ως τα πρώτα κλαδιά και σχηματίζουν ιδανικές σκάλες για να ανέβει η φωτιά στις κορυφές των δέντρων. Τα μονοπάτια όπου άλλοτε περνούσε φορτηγό κλείνουν. Ιδιωτικά αγροτεμάχια, κατακερματισμένα, κληρονομημένα, μισοξεχασμένα, δεν συντηρούνται πια από κανέναν. Και στα όρια των οικισμών, η βλάστηση αγγίζει τα παντζούρια.
Αυτή η δουλειά δεν έχει τίποτα το μυστηριώδες. Χρειάζεται κόσμο, χρόνο, εργατικά χέρια. Και αυτά ακριβώς λείπουν — την ώρα που άλλοι, την ίδια στιγμή, δεν βρίσκουν δουλειά.
Η ιδέα σε μία πρόταση
Εννέα μήνες τον χρόνο, το δάσος χρειάζεται δουλειά που κανείς δεν κάνει· όλο τον χρόνο, άνθρωποι αναζητούν μια εργασία που δεν βρίσκουν. Ας φέρουμε κοντά τις δύο πλευρές.
Όχι ως τιμωρία μεταμφιεσμένη σε αλληλεγγύη, αλλά ως επάγγελμα: εποχικές ομάδες συντήρησης δασών, που θα προσλαμβάνονται από το φθινόπωρο ως την άνοιξη, θα αμείβονται, θα εκπαιδεύονται και θα εξοπλίζονται, με την καθοδήγηση επαγγελματιών του κλάδου. Σύμβαση, μισθός και μια πιστοποίηση στο τέλος.
Το έργο τους θα είναι απολύτως συγκεκριμένο: να καθαρίζουν τις παρυφές δρόμων και σπιτιών, να ανοίγουν ξανά τα μονοπάτια από όπου φτάνουν οι ομάδες διάσωσης, να αραιώνουν την υπερβολικά πυκνή χαμηλή βλάστηση, να συντηρούν τα σημεία υδροληψίας και να βοηθούν ηλικιωμένους ή απομακρυσμένους ιδιοκτήτες να κάνουν όσα δεν μπορούν πια να κάνουν μόνοι τους.
Πρόταση, ποτέ εξαναγκασμός
Η σημαντική λέξη είναι προσφορά. Είναι δίκαιο να στηρίζουμε οικονομικά όποιον αναζητά εργασία και αυτό δεν πρέπει να αλλάξει. Όμως, για όποιον το θέλει, μια χρήσιμη δουλειά με δίκαιη αμοιβή, που αφήνει πίσω της μια δεξιότητα και ένα όρθιο δάσος, είναι προτιμότερη από την αναμονή.
Η υποχρέωση θα μετέτρεπε ένα επάγγελμα σε τιμωρία. Και δεν δίνεις αλυσοπρίονο σε κάποιον σε απότομη πλαγιά, αν τον έχεις στείλει εκεί με το ζόρι. Εδώ, η εθελοντική συμμετοχή δεν είναι χάρη: είναι όρος ασφάλειας.
Ο λογαριασμός είναι απλός και ισχύει σε κάθε κλίμα. Ένα εκτάριο που καίγεται κοστίζει ώρες πτήσεων, φάλαγγες ενισχύσεων, αποζημιώσεις, αναδασώσεις — μερικές φορές και ζωές. Ένα εκτάριο που συντηρείται κοστίζει ώρες ανθρώπινης εργασίας, πληρωμένες σε ανθρώπους που διαφορετικά θα περίμεναν.
Και όσοι θα αφιέρωναν μερικά σαββατοκύριακα
Δίπλα σε αυτές τις θέσεις εργασίας υπάρχουν όλοι όσοι θα πρόσφεραν λίγο από τον χρόνο τους και βρίσκονται ήδη παντού: πεζοπόροι, κυνηγοί, σύλλογοι, κάτοικοι που αγαπούν τον λόφο τους. Τους λείπει ένα σημάδι — μια έμπρακτη αναγνώριση για την ώρα που προσφέρουν. Όχι για να αγοράσουμε τη γενναιοδωρία τους, αλλά για να δείξουμε ότι έχει αξία.
Τρεις όροι και ένας τέταρτος
Η εκπαίδευση: η δασική εργασία προκαλεί τραυματισμούς και θανάτους κάθε χρόνο· δεν γίνεται αυτοσχεδιάζοντας. Η επίβλεψη: εργασία βάσει σχεδίου και υπό την καθοδήγηση επαγγελματιών, όχι στην τύχη και με μόνη πυξίδα την καλή διάθεση. Η διάρκεια: ένα πρόγραμμα που ανανεώνεται κάθε χρόνο, όχι μια εξαγγελία μετά την καταστροφή που ξεχνιέται με την πρώτη βροχή.
Και ένας τέταρτος, λιγότερο τεχνικός όρος: ο σεβασμός. Αυτές οι γυναίκες και αυτοί οι άντρες δεν θα ήταν κομπάρσοι μιας πολιτικής απασχόλησης. Θα έκαναν σκληρή, βρόμικη, απαραίτητη δουλειά — με αποτέλεσμα που δεν φαίνεται ποτέ, αφού μια φωτιά που δεν ξέσπασε δεν γίνεται πρωτοσέλιδο.
Σε όσους θα το υλοποιήσουν
Αυτό το καλοκαίρι θα ξέρουμε να ευχαριστήσουμε τους πυροσβέστες. Θα το κάνουμε ειλικρινά, και το αξίζουν πάρα πολύ. Όμως ο καλύτερος τρόπος να τους ευχαριστήσουμε δεν είναι να τους χειροκροτήσουμε τον Αύγουστο: είναι να τους δώσουμε, τον Ιανουάριο, ένα δάσος που καίγεται λιγότερο εύκολα.
Τίποτα από όλα αυτά δεν αφορά περισσότερο μια χώρα απ’ ό,τι μια άλλη. Παντού όπου το δάσος αγγίζει τα σπίτια και παντού όπου άνθρωποι αναζητούν εργασία, η ίδια συνάντηση είναι εφικτή. Τα καλοκαίρια μοιάζουν πια από ήπειρο σε ήπειρο· το ίδιο και οι εννέα μήνες που προηγούνται.
Την ημέρα που μια κυβέρνηση — η δική μας ή κάποια άλλη — θα το εφαρμόσει, θα έχει κάνει περισσότερα για την ασφάλεια όλων από δέκα σχέδια που εξαγγέλλονται μπροστά σε στάχτες που καίνε ακόμη.
Εκείνη τη μέρα θα βγάλω το καπέλο μου.
— Marie-Christine Corfù