TẠP CHÍ

Cặp đôi hiện đại: yêu nhau mà không đánh mất chính mình

Cuộc trò chuyện bên hồ bơi tại một câu lạc bộ nghỉ dưỡng ở Djerba giữa một phụ nữ Pháp và Ania, một cô gái trẻ người Ba Lan. Hai thế hệ, hai đất nước — và cùng một nhận định: chưa bao giờ các cặp đôi tự do đến thế, cũng chưa bao giờ đòi hỏi nhiều đến thế. Phóng sự về nghệ thuật yêu nhau hiện đại mà không đánh mất chính mình.

✍ Một ý tưởng của Audrey, từ Djerba.

Mọi chuyện bắt đầu như mọi ý tưởng hay: tình cờ. Dưới chiếc ô che nắng, giữa hai lần bơi, cuộc trò chuyện với Ania, một cô gái trẻ đến từ Ba Lan, bắt đầu. Chúng tôi nói đủ chuyện, rồi đến điều cốt yếu: tình yêu, chuyện đôi lứa, những kỳ vọng của chúng ta. Và rất nhanh, một điều hiển nhiên vượt qua khoảng cách và thế hệ — từ Warsaw đến Paris, những câu hỏi vẫn vậy: làm sao vẫn là hai người mà không hòa thành một? Làm sao tự do mà không cô độc?

Chẳng bao lâu trước đây, câu hỏi ấy thậm chí còn không được đặt ra. Cặp đôi là một thiết chế trước khi là một câu chuyện: người ta kết hôn để gây dựng gia đình, nối dõi, đôi khi để sống sót — và cùng chiếc nhẫn cưới, mỗi người nhận lấy vai trò của mình. Người ta ở bên nhau vì phải thế, vì mọi thứ — gia đình, làng xóm, luật pháp — đều đóng chặt cánh cửa. Tình yêu dĩ nhiên vẫn tồn tại, nhưng không phải là điều khoản của giao kèo: nếu may mắn, nó là phần thưởng thêm.

Rồi chỉ trong vỏn vẹn hai thế hệ, mọi thứ đảo lộn. Các nhà xã hội học có một cái tên cho điều đã xảy đến với chúng ta: «mối quan hệ thuần túy», do nhà xã hội học người Anh Anthony Giddens mô tả — một cặp đôi không còn gắn kết bởi nghĩa vụ mà bởi lựa chọn, và chỉ kéo dài chừng nào mỗi người còn thấy có lợi cho mình. Đó là tự do bao la, đồng thời cũng khiến ta choáng váng: khi không còn gì buộc ta ở lại, mọi thứ phụ thuộc vào chất lượng của mối liên kết. Cặp đôi hiện đại không còn là mái nhà để trú ngụ; đó là ngôi nhà được dựng xây lại mỗi ngày.

Nền móng đầu tiên của nó là sự độc lập. Hai công việc, hai vòng bạn bè, hai khu vườn bí mật, đôi khi hai tài khoản ngân hàng — đó không phải là ích kỷ: đó là điều kiện để mỗi người bước vào câu chuyện với trọn vẹn con người mình. Ania đã nói thật hay: cô không tìm một nửa của mình, cô tìm một người bạn đời. Và nền tảng của sự đồng hành ấy gói trong một từ mà lúc này mọi ngôn ngữ châu Âu đều đang biến đổi theo cách riêng: sự tôn trọng — dành cho người kia, thời gian, những khoảng lặng và hoài bão của họ.

Nhưng hãy thành thật: tôn thờ sự độc lập thường chỉ tạo ra những nỗi cô đơn được sắp xếp đâu ra đấy. Một cặp đôi gồm hai người hoàn toàn tự chủ, chẳng bao giờ nhường nhịn, có tên gọi khác — hai người ở ghép. Thỏa hiệp không phải là thất bại, mà chính là nghề yêu: nhường nhau bộ phim, điểm đến, màu chiếc sofa, đôi khi cả những điều lớn hơn, mà không ghi sổ tính toán. Những cặp đôi bền lâu không phải là những người chẳng từ bỏ điều gì; mà là những người biết mình từ bỏ vì điều gì.

Và còn có thực tế, thứ chẳng màng đến lý thuyết: công việc, nhà cửa, gia đình, con cái. Tình yêu hiện đại được chứng minh ít qua lời tuyên bố, nhiều qua khâu thu xếp — đêm nay ai thức dậy, ai rút ngắn ngày làm việc, ai ghi nhớ lịch trình của mọi người. Gánh vác trách nhiệm là lời tỏ tình kém ăn ảnh nhất nhưng nghiêm túc nhất. Trong một cặp đôi ngày nay, có thể thương lượng lại mọi chuyện, trừ một điều: có mặt khi đến lượt mình, và đôi khi cả khi chưa đến lượt.

Vậy cặp đôi hiện đại là gì? Mong manh hơn trước, vì chẳng còn gì áp đặt họ — và mạnh mẽ hơn trước, vì mỗi ngày bên nhau đều là một ngày được lựa chọn. Tự do, tôn trọng, có trách nhiệm, biết thỏa hiệp: những đòi hỏi ấy thật cao, và có lẽ vì vậy mà điều đó mới đẹp. Cảm ơn Audrey vì ý tưởng, và Ania vì đã chứng minh rằng những cuộc trò chuyện tuyệt vời nhất thường nảy sinh trong kỳ nghỉ. Ngay lúc này, trên các webcam của chúng ta, các cặp đôi đang đi dạo trên quảng trường ở Warsaw, Paris và Djerba — hãy nhìn họ: mỗi người một nhịp bước, cùng một hướng đi. Gửi những điều tốt đẹp đến Trái Đất tròn.

← Tạp chí