DERGI

Modern çift: Kendini kaybetmeden sevmek

Djerba’daki bir tatil kulübünde, havuz kenarında bir Fransız kadın ile genç Polonyalı Ania arasında geçen bir sohbet. İki kuşak, iki ülke — ve aynı tespit: Çift olmak hiç bu kadar özgür, hiç bu kadar talepkâr olmamıştı. Kendini kaybetmeden sevmenin modern sanatı üzerine bir inceleme.

✍ Djerba’dan Audrey’nin bir fikri.

Her güzel fikir gibi bu da tesadüfen başlıyor. Bir şemsiyenin altında, iki kulaç arasında, Polonya’dan gelen genç bir kadın olan Ania’yla sohbet koyulaşıyor. Her şeyden, sonra da asıl meselelerden konuşuyoruz: aşktan, çift olmaktan, ondan ne beklediğimizden. Ve çok geçmeden, kilometreleri ve kuşakları aşan bir gerçek beliriyor — Varşova’dan Paris’e aynı sorular: Bir olmadan iki kişi olarak kalmak nasıl mümkün? Yalnız kalmadan özgür olmak nasıl mümkün?

Çok da uzak olmayan bir geçmişte bu soru akla bile gelmezdi. Çift olmak, bir hikâyeden önce bir kurumdu: yuva kurmak, nesli sürdürmek, bazen de hayatta kalmak için evlenilirdi — ve alyansla birlikte herkes rolünü üstlenirdi. Birlikte kalınırdı, çünkü öyle gerekiyordu; çünkü aile, köy, hukuk — her şey kapıyı kapalı tutuyordu. Aşk elbette vardı, ama anlaşmanın kendisi değildi: şanslıysan, anlaşmanın bonusuydu.

Sonra, yalnızca iki kuşakta her şey altüst oldu. Sosyologların başımıza gelen bu durum için bir adı var: Britanyalı Anthony Giddens’ın tanımladığı «saf ilişki» — artık zorunlulukla ayakta durmayan, seçimle sürdürülen ve ancak herkes ilişkiyi kendine değer bulduğu sürece devam eden bir çift. Bu muazzam bir özgürlük, ama aynı zamanda baş döndürücü: kalmaya artık hiçbir şey zorlamadığında, her şey bağın niteliğine dayanıyor. Modern çift artık içinde yaşanılan bir çatı değil; her gün yeniden kurulan bir ev.

İlk taşı bağımsızlıktır. İki iş, iki arkadaş çevresi, iki gizli bahçe, bazen iki banka hesabı — bu bencillik değildir: herkesin hikâyeye kendinden bir şey eksiltmeden katılabilmesinin koşuludur. Ania bunu çok güzel ifade etmişti: Bir yarısını aramıyor, bir partner arıyor. Bu ortaklığın temeli de Avrupa’nın bütün dillerinde bugün çekimi yapılan tek bir sözcüğe dayanıyor: saygı — karşıdakine, onun zamanına, sessizliğine ve hedeflerine saygı.

Ama dürüst olalım: bağımsızlığı din mertebesine çıkarmak, çoğunlukla iyi örgütlenmiş yalnızlıklar doğuruyor. Asla taviz vermeyen, tamamen özerk iki kişiden oluşan çiftin başka bir adı vardır — ev arkadaşlığı. Uzlaşmak yenilgi değildir; sevmenin ta kendisidir: filmden, gidilecek yerden, kanepenin renginden, bazen de çok daha fazlasından vazgeçmek ve bunun hesabını tutmamak. Uzun süren çiftler hiçbir şeyden vazgeçmeyenler değil; ne uğruna vazgeçtiklerini bilenlerdir.

Bir de teorileri umursamayan gerçek hayat var: iş, ev, aile, çocuklar. Modern aşk, büyük sözlerden çok günlük işleyişte kanıtlanır — bu gece kim kalkacak, kim iş gününü kısaltacak, herkesin takvimini kim takip edecek. Sorumluluklarını üstlenmek, aşk ilanlarının en az fotojenik ama en ciddi olanıdır. Bugünün ilişkisinde her şey yeniden müzakere edilebilir, bir şey hariç: sıra kendisindeyken orada olmak; hatta bazen sıra kendisinde değilken bile.

Öyleyse modern çift nasıl? Artık hiçbir şey onu zorunlu kılmadığı için eskisinden daha kırılgan — ama birlikte geçirilen her gün seçilmiş bir gün olduğu için eskisinden daha güçlü. Özgür, saygılı, sorumluluk sahibi, uzlaşmaya açık: beklenti yüksek ve belki de güzelliği bundan geliyor. Fikir için Audrey’ye, en güzel sohbetlerin tatilde başladığını kanıtladığı için Ania’ya teşekkürler. Tam şu anda web kameralarımızda Varşova, Paris ve Djerba meydanlarında yürüyen çiftler var — bakın: her biri kendi adımında, ama aynı yönde. Yuvarlak Dünya’ya iyi enerjiler.

← Dergi