MAGAZYN

Zanim pojawił się mem: pokolenie, które wymyśliło młodość

Dorastali z radiem tranzystorowym pod poduszką i telewizorem pośrodku salonu. Zanim stali się celem memów, boomersi stworzyli kulturę młodzieżową, nocne audycje radiowe i letnie przeboje. Ciepły portret pokolenia, które łączy ludzi.

Urodzili się w radosnym zgiełku powojnia, w latach 1946–1964, gdy kołyski zapełniały się szybciej niż szkolne klasy. Nazywa się ich boomerami, dziećmi powojennego wyżu demograficznego, i byli pierwszym pokoleniem dorastającym z ekranem w salonie i radiem w zasięgu ręki. Wcześniej dzieciństwu towarzyszył gramofon rodziców; wraz z nimi samo zaczęło nadawać. Ta drobna zmiana — wejście obrazu i dźwięku do domu — na zawsze odmieniła sposób, w jaki przeżywa się młodość.

Telewizja pojawiła się jako mebel, a stała się centrum domu. W Stanach Zjednoczonych podbiła salony w latach 50.; w Europie koronacja Elżbiety II, 2 czerwca 1953 roku, przyniosła milionom rodzin jedną z pierwszych wielkich wspólnych transmisji na żywo. Wieczorem przysuwano fotele, przygaszano światło i oglądano razem jeden program — często na jedynym istniejącym kanale. Dla dzieci wyżu demograficznego wieczory przed kineskopem były współczesnym ogniskiem: tę samą historię opowiadano w tej samej chwili całemu krajowi.

Potem muzyka wydostała się z salonu. Pod koniec 1954 roku Regency TR-1, pierwszy wprowadzony do sprzedaży odbiornik tranzystorowy, mieścił się w dłoni; w 1957 roku Sony TR-63 można było wsunąć do kieszeni koszuli. Po raz pierwszy nastolatek miał własne radio — a więc także własną muzykę. Spod poduszki słuchano Radia Luxembourg; we Francji od 1959 roku „Salut les copains” gromadziło młodych na Europe n° 1; w 1964 roku Radio Caroline nadawało ze statku u wybrzeży Anglii. Rock Elvisa, nocne radio, letnie przeboje: narodziła się kultura młodzieżowa.

To pokolenie wymyśliło także wspólne przeżywanie na żywo wydarzeń o światowej skali. 9 lutego 1964 roku około 73 milionów Amerykanów oglądało Beatlesów u Eda Sullivana — był to rekord jak na tamte czasy. 20 lipca 1969 roku setki milionów widzów wstrzymały oddech, śledząc pierwsze kroki na Księżycu transmitowane na cały świat. Kilka tygodni później, w sierpniu 1969 roku, Woodstock stał się ścieżką dźwiękową całej dekady. Wspólne oglądanie w tej samej chwili czegoś większego od nas samych — boomersi nauczyli się tego jako pierwsi i nigdy o tym nie zapomnieli.

A jednak określenie, którym ich nazwano, stało się uszczypliwością. W listopadzie 2019 roku młoda nowozelandzka posłanka Chlöe Swarbrick rzuciła w parlamencie słynne „OK boomer”; wyrażenie, które już wcześniej stało się wiralem na TikToku, obiegło świat. Utrwalił się karykaturalny obraz: boomer ma niechętnie podchodzić do zmian, żyć przeszłością i pouczać innych. Ironia jest smakowita: to właśnie to pokolenie wymyśliło zerwanie z tym, co było — rock, protest, podbój fal radiowych. Ci, którym zarzuca się zacofanie, byli pierwszymi ludźmi nowoczesnymi.

Dziś to często oni łączą pokolenia. W wielu rodzinach to boomer skanuje slajdy, digitalizuje kasety i filmy Super 8, odtwarza drzewo genealogiczne w internecie. To oni odnajdują w sieci rozgłośnię ze swojej młodości, dziś dostępną w streamingu, i puszczają ją wnukom. Ponieważ widzieli narodziny każdego nośnika — od winylu po format cyfrowy — lepiej niż ktokolwiek wiedzą, że pamięć przetrwa tylko wtedy, gdy przenosi się ją z jednego formatu na drugi. Ich nostalgia to cierpliwa i hojna praca archiwisty.

Bo nostalgia, wbrew swojej reputacji, nie jest ucieczką w przeszłość: jest mostem. Winyle wracają do pokojów nastolatków, wnuki proszą o opowieści o nocnym radiu, a dziś wystarczy internetowy spis stacji, by odnaleźć — gdziekolwiek się mieszka — rozgłośnię lub kanał z czasów, gdy miało się dwadzieścia lat. Między tym, kto opowiada, a tym, kto odkrywa, radio nigdy nie przestało trzeszczeć. Boomersi zapalili telewizor świata; teraz nasza kolej, by go nie wyłączać — a przede wszystkim, by oglądać go razem.

← Magazyn