MAGAZINE

Voor de meme: de generatie die de jeugd uitvond

Ze groeiden op met een transistorradio onder hun kussen en een televisie midden in de woonkamer. Voordat ze het mikpunt van een meme werden, vonden de boomers de jeugdcultuur, de nachtradio en de zomerhits uit. Een warm portret van een generatie die mensen met elkaar verbindt.

Ze werden geboren in de vrolijke drukte van de naoorlogse jaren, tussen 1946 en 1964, toen de wiegen sneller volliepen dan de klaslokalen. Ze worden boomers genoemd, kinderen van de babyboom, en waren de eerste generatie die opgroeide met een scherm in de woonkamer en een radio binnen handbereik. Voor hen luisterde je als kind naar de grammofoon van je ouders; met hen ging de jeugd zelf uitzenden. Die eenvoudige verschuiving — beeld en geluid die het huis binnenkwamen — veranderde voorgoed wat het betekende om jong te zijn.

De televisie kwam binnen als meubelstuk en werd het middelpunt van het huis. In de Verenigde Staten veroverde ze in de jaren vijftig de woonkamers; in Europa bracht de kroning van Elizabeth II op 2 juni 1953 miljoenen huishoudens een van de eerste grote gezamenlijke live-uitzendingen. ’s Avonds schoof men de fauteuils dichterbij, dimde het licht en keek men samen naar één programma — vaak op het enige kanaal dat bestond. Voor de kinderen van de babyboom waren die avonden voor de beeldbuis het kampvuur van de moderne tijd: hetzelfde verhaal, op hetzelfde moment verteld aan een heel land.

Daarna ontsnapte de muziek uit de woonkamer. Eind 1954 paste de Regency TR-1, de eerste in de handel gebrachte transistorradio, in een handpalm; in 1957 gleed de Sony TR-63 in een borstzak. Voor het eerst had een tiener een eigen radio — en dus eigen muziek. Onder het kussen luisterde men naar Radio Luxembourg; in Frankrijk bracht « Salut les copains » vanaf 1959 jongeren samen op Europe n° 1; in 1964 zond Radio Caroline uit vanaf een schip voor de Engelse kust. De rock van Elvis, de nachtradio, de zomerhits: de jeugdcultuur was geboren.

Deze generatie vond ook het wereldwijd gezamenlijk beleven van een gebeurtenis via een live-uitzending uit. Op 9 februari 1964 keken ongeveer 73 miljoen Amerikanen naar The Beatles bij Ed Sullivan — een record voor die tijd. Op 20 juli 1969 hielden honderden miljoenen kijkers hun adem in bij de eerste stappen op de maan, die wereldwijd werden uitgezonden. Enkele weken later, in augustus 1969, leverde Woodstock de soundtrack van een decennium. Samen, op hetzelfde moment, kijken naar iets dat groter is dan jezelf: de boomers leerden het als eersten en zijn het nooit vergeten.

Toch is het woord waarmee ze worden aangeduid een sneer geworden. In november 2019 riep het jonge Nieuw-Zeelandse parlementslid Chlöe Swarbrick tijdens een parlementszitting « OK boomer », een uitspraak die beroemd bleef; de uitdrukking, al viraal op TikTok, ging de wereld rond. Het karikatuurbeeld nestelde zich: de boomer zou niet van verandering houden, nostalgisch zijn en graag de les lezen. De ironie is treffend: juist deze generatie vond de breuk uit — rock, protest, de verovering van de ether. Degenen die worden bespot omdat ze achterhaald zouden zijn, waren de eerste modernen.

Vandaag zijn zij vaak degenen die generaties met elkaar verbinden. In veel families scant een boomer dia’s, digitaliseert cassettebandjes en Super 8-films en reconstrueert online de stamboom. Zij vinden ook op internet de zender uit hun jeugd terug, nu te beluisteren via streaming, en laten die aan hun kleinkinderen horen. Omdat ze elk medium hebben zien ontstaan, van vinyl tot digitaal, weten ze als geen ander dat herinneringen alleen blijven bestaan als je ze van het ene formaat naar het andere overbrengt. Hun nostalgie is archiefwerk: geduldig en gul.

Want nostalgie is, anders dan haar reputatie doet vermoeden, geen terugtrekking: ze is een brug. Vinyl keert terug in tienerkamers, kleinkinderen vragen om verhalen over de nachtradio en met een online zenderoverzicht vind je nu overal ter wereld het station of kanaal uit je twintigste levensjaar terug. Tussen degene die vertelt en degene die iets ontdekt, is de radio nooit opgehouden te ruisen. De boomers hebben de televisie van de wereld aangezet; nu is het aan ons om haar niet uit te zetten — en vooral om samen te kijken.

← Magazine