مجله

الماس هوپ: از لویی چهاردهم تا اسمیتسونین، سه قرن آبی‌ای که هیچ جای دیگری نیست

این الماس را تاجری فرانسوی در هند خرید، پادشاه آفتاب به گردن آویخت، در جریان انقلاب دزدیده شد، برای گمراه کردن ردها دوباره تراش خورد، کارتیر آن را با نفرینی که برای همان مناسبت ساخته بود فروخت — و سپس آن را با بسته پستی به اسمیتسونین فرستاد… داستان واقعی مشهورترین الماس جهان.

وزنش ۴۵٫۵۲ قیراط است، آبی ژرفی دارد که گوهرشناسان آن را «آبی خاکستری تیره فانتزی» می‌نامند و احتمالاً پربیننده‌ترین شیء موزه‌ای ایالات متحده است. اما الماس هوپ در اسمیتسونین متولد نشد: در معدنی در هند به‌دست آمد و طی سه قرن، سه بار تراش، شش بار کشور و دست‌کم یک بار هویت عوض کرد.

ماجرا با جهانگرد و بازرگان فرانسوی، ژان‌باتیست تاورنیه، آغاز می‌شود که الماس آبی خامی به وزن حدود ۱۱۲ قیراط را از هند — به احتمال زیاد از معادن گلکنده — با خود می‌آورد. او در سال ۱۶۶۸ آن را همراه با مجموعه‌ای از سنگ‌ها به لویی چهاردهم می‌فروشد. پادشاه آفتاب دستور می‌دهد سنگ را به شکل قلب و با وزن ۶۷ قیراط دوباره بتراشند؛ «الماس آبی تاج فرانسه» — آبی فرانسه. لویی پانزدهم آن را بر نشان پشم زرین، باشکوه‌ترین نشان پادشاهی، نصب می‌کند.

سپس انقلاب از راه می‌رسد. در سپتامبر ۱۷۹۲، گارد-موبل ملی، محل نگهداری جواهرات تاج، طی پنج شب غارت می‌شود. آبی فرانسه برای همیشه ناپدید می‌شود. زیرا سنگی که بیست سال بعد، در ۱۸۱۲، در لندن دوباره پیدا می‌شود، الماس آبی حدوداً ۴۵ قیراطی است که دوباره تراش خورده و دیگر قابل‌شناسایی نیست. مورخان می‌گویند درست پس از پایان مهلت مرور زمان سرقت. اثبات ماجرا تا سال‌های ۲۰۰۸–۲۰۰۹ طول کشید: پژوهشگران با تکیه بر نمونه سربی آبی فرانسه که در موزه پاریس پیدا شد، نشان دادند که هوپ واقعاً از همان الماس دزدیده‌شده لویی چهاردهم تراشیده شده است.

اما نامش از بانکداری لندنی، هنری فیلیپ هوپ، می‌آید؛ سنگ در فهرست مجموعه او در سال ۱۸۳۹ ظاهر می‌شود. پس از خانواده هوپ، الماس دست‌به‌دست می‌شود تا به پیر کارتیر برسد؛ کسی که در سال ۱۹۱۰ نکته‌ای اساسی را درمی‌یابد: سنگ زیباست، اما داستان از خود سنگ بهتر فروش می‌رود. او مرگ‌های خشونت‌بار، ورشکستگی‌ها و اندوه‌های — واقعی یا ساختگی — صاحبان پیشین را در قالب یک «نفرین» گرد می‌آورد و آن را به وارثی ثروتمند آمریکایی، اِولین والش مک‌لین، عرضه می‌کند؛ زنی که گفته بود اشیای بدیمن برایش خوش‌شانسی می‌آورند. او در سال ۱۹۱۱ هوپ را به قیمت ۱۸۰ هزار دلار می‌خرد. تمام عمر آن را می‌پوشد — و بنا بر افسانه خانوادگی، گاهی هنگام مهمانی‌ها آن را در میان کوسن‌های پذیرایی پنهان می‌کند تا مهمانانش را به جست‌وجو وادارد.

در سال ۱۹۴۹، جواهرفروش نیویورکی، هری وینستون، مجموعه خانم مک‌لینِ درگذشته را می‌خرد. او به مدت نه سال هوپ را در سراسر آمریکا و در «دربار جواهرات» خود به نمایش می‌گذارد؛ نمایشگاهی سیار برای حمایت از امور خیریه. سپس، در ۱۰ نوامبر ۱۹۵۸، اقدامی می‌کند که بنیان مجموعه ملی گوهرهای ایالات متحده را می‌گذارد: الماس را به اسمیتسونین اهدا می‌کند. آن را از نیویورک به واشینگتن می‌فرستد… با پست سفارشی، در بسته‌ای از کاغذ کرافت. رسید — ۱۴۵٫۲۹ دلار، با احتساب بیمه — کنار سنگ به نمایش گذاشته شده است.

از آن زمان، هوپ فقط چند بار موزه ملی تاریخ طبیعی را ترک کرده است. ده‌ها میلیون بازدیدکننده از برابر ویترین چرخانش گذشته‌اند. «نفرین» دیگر قربانی‌ای نگرفته — جز خواب چند متصدی موزه: بسته پستی سال ۱۹۵۸ هنوز هم راحت‌ترین جابه‌جایی یک سنگ قیمتی در تاریخ موزه‌هاست.

← مجله