TẠP CHÍ

«Mạng xã hội giết chết sự lãng mạn»… thật vậy sao?

Chiếc áo thun bắt gặp trên phố — «Social media kills romance» — khiến chúng tôi nhớ đến chuyện tán tỉnh trước thời màn hình. Một cuộc điều tra nhuốm màu hoài niệm, nhưng cũng không hoài niệm đến thế.

Audrey là người đầu tiên nhìn thấy chiếc áo được mặc như một tuyên ngôn ấy: «Social media kills romance». Ba từ in trên vải cotton, thế là mở ra cả một cuộc trò chuyện. Mạng xã hội có thật sự giết chết tình yêu không? Hay chúng chỉ thay đổi nhạc nền, đổi điệu slow thành tiếng thông báo? Chúng tôi muốn tìm hiểu sâu hơn — và đã khám phá ra một thế giới đáng để nhớ lại.

Trong thập niên 1970 và 1980, mọi chuyện thường bắt đầu ở một buổi khiêu vũ. Một hội trường, ban nhạc chơi tàm tạm, ghế xếp dọc hai bên tường — và quãng đường dài tưởng như bất tận băng qua sàn nhảy để mời ai đó khiêu vũ. Rủi ro hiện hữu ngay trước mắt: bạn có thể bị từ chối trước mặt mọi người. Nhưng lời «đồng ý» cũng rất thật: một bàn tay chìa ra, cả điệu slow để tìm xem nên nói gì. Không ai có thể xem hồ sơ của người kia từ trước: họ gặp nhau trước, rồi mới khám phá về nhau.

Tiếp đó là điện thoại — điện thoại bàn ngoài hành lang, với sợi dây được kéo căng đến tận dưới cầu thang. Gọi cho ai đó đồng nghĩa với chấp nhận có thể gặp bố, mẹ hay chị gái của họ, rồi phải cất tiếng «xin chào, cho tôi hỏi… có nhà không ạ?»; việc ấy đòi hỏi lòng can đảm thực sự. Bốt điện thoại ở góc phố giống như nơi xưng tội: những đồng xu xếp trên kệ và ba phút để nói điều cốt yếu trước khi tiếng bíp vang lên.

Rồi còn những lá thư. Người ta viết nháp trước, viết lại vì mực bị nhòe, chọn tem. Sau đó là chờ đợi — ba ngày, một tuần — và sự chờ đợi ấy không hề trống rỗng: đó là trí tưởng tượng. Cả một thế hệ đã học cách yêu trong khoảng thời gian giữa hai lá thư. Người đưa thư là một nhân vật trong cuốn tiểu thuyết.

Nhưng hãy thành thật: thời ấy chẳng phải thiên đường. Người nhút nhát đứng nép bên tường trong buổi khiêu vũ, khoảng cách thật sự chia lìa mọi người, còn ai không dám băng qua sàn nhảy thì đôi khi chẳng gặp được ai. Màn hình trao cho người kín đáo cơ hội thứ hai, kết nối những người cách nhau hàng nghìn cây số, mở ra những thế giới mới cho các ngôi làng. Ở Mỹ, theo các khảo sát của giới xã hội học tại Stanford, hẹn hò trực tuyến thậm chí đã trở thành nơi phổ biến nhất để các cặp đôi nên duyên — vượt qua bạn bè, công việc và gia đình. Đó không phải chuyện nhỏ.

Vậy chính xác thì điều gì đã chết? Có lẽ chỉ một thứ: khoảng thời gian dài. Sự chờ đợi, tính hiếm hoi, rủi ro chấp nhận đối mặt trực tiếp. Khi mọi thứ đều tức thời — tin nhắn, ảnh, câu trả lời, sự im lặng thay cho câu trả lời — trí tưởng tượng chẳng còn khoảng trống để hoạt động. Chiếc áo thun dùng sai động từ: mạng xã hội không giết chết sự lãng mạn. Chúng vắt kiệt nó như vắt một quả chanh.

Tin vui là một phần của điều ấy vẫn có thể cứu vãn dễ dàng. Hãy viết một lá thư thật — mỗi năm một lá là đủ. Thỉnh thoảng gọi điện thay vì nhắn tin, để nghe giọng nói ngập ngừng. Mời ai đó khiêu vũ mà không cần xem lịch. Cố ý để qua một đêm rồi mới trả lời. Đây không phải di vật: chỉ là những điều chỉnh. Trong lúc bạn suy nghĩ, các webcam của chúng tôi đang phát trực tiếp những buổi khiêu vũ ở làng quê, những quảng trường có người dạo chơi và những quán cà phê nơi ngay lúc này có người đang băng qua sàn nhảy. Những làn sóng tốt lành từ Trái Đất tròn — chúng chẳng giết chết thứ gì cả.

← Tạp chí