ΠΕΡΙΟΔΙΚΌ

«Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σκοτώνουν τον έρωτα»… αλήθεια;

Ένα μπλουζάκι που είδαμε στον δρόμο — «Social media kills romance» — μας θύμισε το φλερτ πριν από τις οθόνες. Μια νοσταλγική έρευνα, όχι και τόσο νοσταλγική τελικά.

Η Οντρέι το είδε πρώτη, αυτό το μπλουζάκι που φοριόταν σαν μανιφέστο: «Social media kills romance». Τρεις λέξεις πάνω σε βαμβάκι και μια ολόκληρη συζήτηση ξεκινά. Σκότωσαν πράγματι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τον έρωτα; Ή απλώς άλλαξαν το σάουντρακ, αντικαθιστώντας το μπλουζ με μια ειδοποίηση; Θέλαμε να το ψάξουμε — και πέσαμε πάνω σε έναν κόσμο που αξίζει να θυμόμαστε.

Τη δεκαετία του εβδομήντα και του ογδόντα, όλα συχνά ξεκινούσαν με έναν χορό. Μια αίθουσα εκδηλώσεων, μια μέτρια ορχήστρα, καρέκλες κατά μήκος των τοίχων — και εκείνη η ατελείωτη διαδρομή πάνω από την πίστα για να ζητήσεις από κάποιον να χορέψετε. Το ρίσκο ήταν σωματικό: μπορούσε να εισπράξεις ένα «όχι» μπροστά σε όλους. Αλλά και το «ναι» ήταν σωματικό: ένα χέρι που απλωνόταν, ένας ολόκληρος αργός χορός προσπαθώντας να βρεις τι να πεις. Κανείς δεν μπορούσε να δει από πριν το προφίλ του άλλου: πρώτα συναντιόσουν, μετά ανακάλυπτες ποιος ήταν.

Ύστερα ερχόταν το τηλέφωνο — το σταθερό, εκείνο στον διάδρομο, με το καλώδιο που το τραβούσες ως κάτω από τη σκάλα. Το να τηλεφωνήσεις σε κάποιον σήμαινε ότι αποδεχόσουν την πιθανότητα να απαντήσει ο πατέρας του, η μητέρα του ή η μεγάλη του αδελφή, και να αρθρώσεις ένα «γεια σας, θα μπορούσα να μιλήσω με…» που απαιτούσε πραγματικό θάρρος. Ο τηλεφωνικός θάλαμος στη γωνία του δρόμου ήταν εξομολογητήριο: κέρματα στη σειρά πάνω στο ραφάκι και τρία λεπτά για να πεις τα ουσιώδη πριν από τα μπιπ.

Και υπήρχαν τα γράμματα. Πρώτα έγραφες ένα πρόχειρο, ξανάρχιζες επειδή είχε μουτζουρωθεί το μελάνι και διάλεγες γραμματόσημο. Έπειτα περίμενες — τρεις μέρες, μια εβδομάδα — και αυτή η αναμονή δεν ήταν κενό: ήταν χώρος για τη φαντασία. Μια ολόκληρη γενιά έμαθε τον έρωτα στο διάστημα ανάμεσα σε δύο γράμματα. Ο ταχυδρόμος ήταν ένας χαρακτήρας του μυθιστορήματος.

Ας είμαστε όμως ειλικρινείς: εκείνη η εποχή δεν ήταν παράδεισος. Οι ντροπαλοί έμεναν στον τοίχο της αίθουσας, οι αποστάσεις χώριζαν τους ανθρώπους οριστικά, κι εκείνος που δεν τολμούσε να διασχίσει την πίστα μπορεί να μη γνώριζε ποτέ κανέναν. Οι οθόνες έδωσαν μια δεύτερη ευκαιρία στους συνεσταλμένους, έφεραν κοντά ανθρώπους που τους χώριζαν χίλια χιλιόμετρα και άνοιξαν κόσμους στα χωριά. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με έρευνες κοινωνιολόγων του Στάνφορντ, οι διαδικτυακές γνωριμίες έγιναν μάλιστα ο κυριότερος τόπος όπου σχηματίζονται ζευγάρια — πριν από τους φίλους, τη δουλειά και την οικογένεια. Κι αυτό δεν είναι λίγο.

Τι πέθανε λοιπόν, ακριβώς; Ίσως μόνο ένα πράγμα: ο χρόνος που απλώνεται. Η αναμονή, η σπανιότητα, το ρίσκο που παίρνεις συνειδητά πρόσωπο με πρόσωπο. Όταν όλα γίνονται αμέσως — το μήνυμα, η φωτογραφία, η απάντηση, η σιωπή που λογαριάζεται για απάντηση — η φαντασία δεν έχει πια ενδιάμεσο χώρο για να δουλέψει. Το μπλουζάκι κάνει λάθος στο ρήμα: τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν σκότωσαν τον ρομαντισμό. Τον έστυψαν σαν λεμόνι.

Τα καλά νέα είναι ότι ένα κομμάτι του σώζεται πολύ εύκολα. Γράψτε ένα αληθινό γράμμα — ένα τον χρόνο αρκεί. Τηλεφωνήστε αντί να στείλετε μήνυμα, πού και πού, για να ακούσετε μια φωνή να διστάζει. Προσκαλέστε κάποιον σε χορό χωρίς πρόγραμμα. Αφήστε να περάσει επίτηδες μια νύχτα πριν απαντήσετε. Δεν είναι κειμήλια: είναι μικρές ρυθμίσεις. Κι όσο το σκέφτεστε, οι κάμερές μας μεταδίδουν ζωντανά χορούς σε χωριά, πλατείες όπου οι άνθρωποι κάνουν τη βόλτα τους και καφέ όπου κάποιοι, αυτή ακριβώς τη στιγμή, διασχίζουν την πίστα. Καλή ενέργεια στον στρογγυλό πλανήτη — αυτή δεν σκοτώνει τίποτα απολύτως.

← Περιοδικό