ΠΕΡΙΟΔΙΚΌ
Το καλοκαίρι που ξαναβρίσκουμε ο ένας τον άλλον: γιατί οι διακοπές φέρνουν πιο κοντά όσους αγαπάμε και μερικές φορές τους απομακρύνουν
Περιμένουμε τις διακοπές όλο τον χρόνο για να «ξαναβρεθούμε επιτέλους». Μερικές φορές ξαναβρισκόμαστε υπέροχα — και άλλες ανακαλύπτουμε πως είμαστε ξένοι μεταξύ μας την τρίτη μέρα, μπροστά σε μια συζήτηση που δεν προχωρά. Και τα δύο συμβαίνουν για τον ίδιο λόγο.
Τι μας φέρνει κοντά: χρόνος χωρίς σκοπό
Τον υπόλοιπο χρόνο περνάμε πολύ χρόνο με τους δικούς μας — όμως είναι λειτουργικός χρόνος: γεύματα όπου οργανώνουμε την εβδομάδα, διαδρομές όπου μοιράζουμε τα ψώνια, βράδια όπου ο καθένας τελειώνει τη μέρα του δίπλα στον άλλον μπροστά σε δύο οθόνες. Αυτός ο χρόνος δεν δημιουργεί οικειότητα, δημιουργεί διεκπεραίωση.
Οι διακοπές προσφέρουν αυτό που μας λείπει: χρόνο χωρίς σκοπό. Ένα απόγευμα αναμονής κάτω από μια ελιά, κοινή πλήξη. Στα κενά αυτά — ποτέ στις οργανωμένες δραστηριότητες — επιστρέφουν οι αληθινές συζητήσεις, εκείνες όπου κάποιος αφηγείται επιτέλους τι τον απασχολεί εδώ και έξι μήνες. Ένα ζευγάρι, μια οικογένεια, μια φιλία δεν ξαναφτιάχνονται στις μεγάλες στιγμές: ξαναφτιάχνονται στον νεκρό χρόνο — και το καλοκαίρι είναι η μόνη αξιόπιστη πηγή του.
Τι μας απομακρύνει: οι ρόλοι μας μάς κρατούσαν όρθιους
Κι όμως, ο ίδιος μηχανισμός προκαλεί τους καβγάδες του Αυγούστου. Στο σπίτι, ο καθένας έχει το πόστο του: τα ραντεβού, τα τεχνικά προβλήματα, την επικοινωνία με το σχολείο. Αυτοί οι ρόλοι κουράζουν — και προστατεύουν: όσο κρατάμε έναν ρόλο, δεν χρειάζεται να αναρωτηθούμε αν έχουμε ακόμη κάτι να πούμε ο ένας στον άλλον.
Στις διακοπές, τα πόστα εξαφανίζονται: μένουν μόνο δύο ή πέντε άνθρωποι μπροστά σε μια άδεια μέρα. Είναι δώρο όταν η σχέση είναι ζωντανή, δοκιμασία όταν την κρατούσε πια μόνο η οργάνωση. Πολλά ζευγάρια δεν μαλώνουν εξαιτίας των διακοπών: εκεί ανακαλύπτουν όσα τους έκρυβε ο Μάρτιος.
Ο πραγματικός ένοχος: η εικόνα που κανείς δεν εξέφρασε
Υπάρχει μια αιτία καλοκαιρινών συγκρούσεων συχνότερη από τις άλλες, και σχεδόν πάντα αόρατη: ο καθένας ξεκίνησε έχοντας μια εικόνα των διακοπών που δεν είχε ποτέ διατυπώσει. Ο ένας φανταζόταν πως θα κοιμάται ως τις έντεκα· ο άλλος είχε κατά νου τρία χωριά, ένα μουσείο και μια πεζοπορία. Κανείς δεν έχει άδικο και κανείς δεν το είπε — επειδή φαινόταν αυτονόητο.
Άρα, η απογοήτευση που ακολουθεί δεν στρέφεται κατά του άλλου, αλλά κατά της απόστασης ανάμεσα στις διακοπές που ονειρευτήκαμε και σε εκείνες που ζούμε. Όμως ο άλλος είναι εκεί και τη δέχεται — εξ ου και οι καβγάδες για την ώρα του πρωινού, που ποτέ δεν αφορούσαν το πρωινό. Η λύση είναι απλώς αμήχανη: να πούμε πριν φύγουμε τι περιμένουμε πραγματικά από αυτές τις δύο εβδομάδες. Όχι το πρόγραμμα — την προσδοκία. «Εγώ αυτό που χρειάζομαι είναι να κοιμηθώ». «Εγώ χρειάζομαι να δω κόσμο». Αυτό το τέταρτο της ώρας σώζει περισσότερες διακοπές από οποιονδήποτε προορισμό.
Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι το πατρικό σπίτι: φτάνουμε ως ενήλικοι, μας σέβονται αλλού και σε σαράντα λεπτά έχουμε ξαναπάρει τον ρόλο μας από το 1997. Το να το γνωρίζουμε αποφορτίζει τα περισσότερα — μπορούμε να χαμογελάσουμε με όσα συμβαίνουν αντί να τα βλέπουμε σαν επίθεση.
Να απομακρυνθούμε λίγο για να ξαναβρεθούμε πραγματικά
Το πιο χρήσιμο συμπέρασμα είναι το πιο αντιδιαισθητικό. Πετυχημένες διακοπές δεν είναι εκείνες όπου μένουμε κολλημένοι από το πρωί ως το βράδυ, αλλά εκείνες όπου ο καθένας είχε το δικό του τέταρτο της ώρας λήθης: μία ώρα μοναχικού περιπάτου, ένα βιβλίο σε μια γωνιά. Επιστρέφουμε με κάτι να διηγηθούμε — και πρέπει να έχουμε κάτι να διηγηθούμε για να μιλήσουμε.
Δεν αποδεικνύουμε την αγάπη μας όταν δεν απομακρυνόμαστε ούτε βήμα. Την αποδεικνύουμε αν αντέχουμε ο ένας τον άλλον στις έντεκα το πρωί όταν βρέχει, αν γελάμε με ένα σχέδιο που απέτυχε και αν παραχωρούμε σιωπηρά ο ένας στον άλλον το δικαίωμα να είναι λίγο αλλού. Αυτό σημαίνει να ξαναβρίσκουμε ο ένας τον άλλον: όχι να συμπίπτουμε τέλεια, αλλά να μαθαίνουμε ξανά να συμβιώνουμε χωρίς οδηγίες χρήσης. Κι αν λείπει η ηρεμία, υπάρχουν ήπια τεχνάσματα: ένας τοπικός ραδιοφωνικός σταθμός ενώ ο καθένας διαβάζει στη γωνιά του, η εικόνα ενός λιμανιού στην οθόνη του σαλονιού. Μια κοινή παρουσία χωρίς υποχρέωση για κουβέντα — συχνά, αυτό ακριβώς έλειπε.
— Η συντακτική ομάδα του Terondo. Ραδιοφωνικοί σταθμοί και webcams από όλο τον κόσμο, για τα βράδια που θέλουμε να είμαστε μαζί χωρίς να έχουμε κάτι να πούμε.
Φωτογραφία: Bob Wick; Bureau of Land Management — δημόσιος τομέας, μέσω Wikimedia Commons.