DERGI
Her şeyin mümkün olduğu yaz: tatil neden hayatımızı değiştirme isteği uyandırır?
Üçüncü gün hep aynı cümle kurulur. Elde bir kadeh, ışık alçalırken biri şöyle der: “Aslında burada yaşayabiliriz.” Kimse gerçekten gülmez; herkes bunu duymadan önce kendisinin de düşündüğünü bilir. On iki gün, her şeyi değiştirmemiz gerektiğine bizi nasıl ikna eder?
Çünkü manzara bizim yerimize düşünüyordu
Sıradan bir hayat yalnızca kararlardan oluşmaz; alışılmış yollardan da oluşur. Artık hesaplamadığımız güzergâh, tartışmadığımız uyanma saati, pazartesi günü ceket giyer gibi yeniden üstlendiğimiz rol. Bunlar enerji tasarrufu sağlar ve günde yüz kez, sessizce bizim yerimize karar verir.
Yola çıkmak, bunların hepsini bir anda devre dışı bırakmak demektir: Beyin küçük şeylerin kontrolünü yeniden ele alır — hangi yoldan gideceğimizi, ne zaman yemek yiyeceğimizi, kiminle konuşacağımızı. İki gün yorucudur; sonra unuttuğumuz bir duyguya dönüşür ve daha iyi bir kelime bulamadığımız için buna özgürlük deriz. Hoşumuza giden yerin kendisi değil; yeniden seçim yapan kişi olmaktır.
Çünkü bu bir düş değil, bir deneyim
Farklı yaşamanın hayalini kurmak kimseyi değiştirmez: yıllardır kanepemizde oturup bunu hayal ediyoruz. Tatilde hayal kurmayız; deneriz. Daha iyi uyur, farkına varmadan iki saat yürür, yabancılarla zahmetsizce konuşuruz.
Beden az önce bir kanıt üretti ve yaşanmış bir kanıt, varsayımdan daha ağır basar. “Farklı yaşayabileceğimi biliyorum; az önce on iki gün boyunca bunu yaptım” kendimize anlattığımız bir hikâye değil, bir sonuçtur. Sorun başka yerde — ölçtüğümüzü sandığımız şeyde.
Tuzak: arzuyla manzarayı birbirine karıştırırız
Bu on iki gün bir hayat değil, onun çok özel bir kesitidir: orada ödenecek kira yoktur, şubat yoktur, bürokrasi yoktur. Limandaki taverna ağustosta pek hoş görünür; kapalı olduğu ocak ayını da, işleten kişinin günde on beş saat çalıştığını da görmemişizdir. Bu nedenle şu sözü incelikle ele almak gerekir: “Bir adada bar açmak istiyorum” çoğu zaman “Biraz nefes almak istiyorum” demektir. Arzu gerçektir, tercümesi yanlıştır — tatil dönüşündeki pek çok hayal kırıklığı da buradan doğar.
Doğru soru tek satıra sığar
“Burada yaşayabilir miyim?” yerine daha dürüst bir soru var: Gelecek salı saat tam on beşte neyi özleyeceğim? Yanıt neredeyse her zaman bir değişkendir, asla bir ülke değil. Işık. Ulaşılabilir olmamak. Araba kullanmak yerine yürümek. Ya da on iki gün boyunca başka biriymiş gibi davranmak zorunda kalmamak.
Bir değişkeni eve taşıyabiliriz. Işık için Naksos’a taşınmaya gerek yok: Çalışma masasını pencereye yaklaştırır, haftada iki akşam eve yürüyerek döner, saat yedide bildirimleri kapatırız. Tatilin dokunduğu şeyin tam da kendisine dokunan çok küçük adımlar. Büyük adım bazen doğru olabilir, ama isteğin altı haftalık yağmura dayanmasını beklemeye değer: Azizler Günü’nde de doğru kalan şey, doğrudur.
Anıyı değil, bağı korumak
Hayatı değiştirme isteği vazgeçmekten çok bağın kopmasıyla söner: ilk hafta her gün düşünürüz, üçüncü hafta artık hiç düşünmeyiz, kasım geldiğinde ise neyi anladığımızı hatırlamayız. Döndüğünüzde üç cümle yazın, Azizler Günü’ne kadar yeniden okumayın ve geride bıraktığınız dünyadan birazını içeri alın — ziyaret ettiğiniz ülkenin yerel radyosunu salı sabahı mutfağınızda dinlemek, fotoğrafın yansıtamadığı bir ışığı otuz saniyede geri getirir.
Her şeyin mümkün göründüğü o yazların gerçek dersi belki de şudur: Bizden her şeyi geride bırakmamızı istemezler. Neye ihtiyacımız olduğunu gösterir, bunun bir kısmını uçak bileti almadan hayatımıza geri katmamız için bize bir yıl bırakırlar.
— Terondo yayın kurulu. Bütün dünya bir radyoya, bir web kamerasına ve biraz meraka sığar.
Fotoğraf: Dietmar Rabich — CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons aracılığıyla.