MAGAZINE
De zomer waarin alles mogelijk lijkt: waarom vakantie ons zin geeft om ons leven te veranderen
Op de derde dag valt altijd dezelfde zin. Een glas in de hand, het licht wordt zachter, iemand zegt: ‘Eigenlijk zouden we hier kunnen wonen.’ Niemand lacht echt — iedereen weet dat die het al had gedacht voordat die het hoorde. Waarom overtuigen twaalf dagen ons ervan dat we alles moeten veranderen?
Omdat het decor voor ons dacht
Een gewoon leven bestaat niet alleen uit beslissingen, maar ook uit vaste patronen. De route waar we niet meer over nadenken, het tijdstip waarop we opstaan en waar we niet meer over praten, de rol die we maandag weer aannemen alsof we een jas aantrekken. Ze besparen energie — en beslissen stilletjes honderd keer per dag voor ons.
Weggaan betekent dat we ze in één klap uitschakelen: ons brein moet de regie over kleine dingen weer overnemen — welke weg we nemen, wanneer we eten, met wie we praten. Twee dagen is dat vermoeiend, daarna wordt het een vergeten gevoel dat we bij gebrek aan een beter woord vrijheid noemen. Niet de plek zelf bevalt ons zo; we vinden het fijn om weer zelf te kiezen.
Omdat het geen droom is, maar een ervaring
Dromen over een ander leven verandert niemand: we dromen er al jaren van op de bank. Op vakantie dromen we niet — we testen het. We slapen beter, wandelen twee uur zonder erbij stil te staan en praten moeiteloos met onbekenden.
Het lichaam heeft zojuist bewijs geleverd, en bewijs uit eigen ervaring weegt zwaarder dan een hypothese. ‘Ik weet dat ik anders kan leven; ik heb het net twaalf dagen gedaan’ is geen verhaal dat we onszelf vertellen, maar een resultaat. Het probleem zit ergens anders — in wat we denken te hebben gemeten.
De valkuil: we verwarren het verlangen met het decor
Die twaalf dagen zijn geen leven, maar een heel bijzonder stukje ervan: geen huur die we daar moeten betalen, geen februari, geen administratie. De taverne aan de haven is in augustus verrukkelijk; we hebben januari niet gezien, wanneer ze dichtgaat, en ook niet de vijftien uur per dag die de uitbater maakt. Daarom moet je voorzichtig omgaan met deze uitspraak: ‘Ik wil een bar openen op een eiland’ betekent vaak ‘Ik wil ademhalen’. Het verlangen is echt, maar de vertaling klopt niet — en veel teleurstellende thuiskomsten na een vakantie beginnen daar.
De juiste vraag past in één regel
In plaats van ‘Zou ik hier kunnen wonen?’ is er een eerlijkere vraag: wat ga ik volgende dinsdag, om drie uur ’s middags, precies missen? Het antwoord is bijna altijd een factor, nooit een land. Het licht. Niet bereikbaar zijn. Lopen in plaats van rijden. Of simpelweg dat we twaalf dagen lang niet hoefden te doen alsof we iemand anders waren.
Een factor kun je mee naar huis nemen. Je verhuist niet naar Naxos voor het licht: je zet je bureau bij het raam, loopt twee avonden per week naar huis en zet om zeven uur ’s avonds de meldingen uit. Kleine gebaren die precies raken aan wat de vakantie heeft geraakt. De grote stap is soms de juiste, maar wacht liever tot het verlangen zes weken regen heeft doorstaan: wat op Allerheiligen nog waar is, is waar.
De draad vasthouden, niet alleen de herinnering
De drang om je leven te veranderen dooft minder uit door opgeven dan door vervreemding: de eerste week denken we er elke dag aan, de derde helemaal niet meer en in november weten we niet meer wat we hadden begrepen. Schrijf bij thuiskomst drie zinnen op, lees ze pas met Allerheiligen terug en laat een beetje van de wereld die je hebt verlaten weer binnen — de lokale radiozender uit het land waar je was, op dinsdagochtend in je eigen keuken beluisterd, brengt in dertig seconden een licht terug dat geen foto kan vastleggen.
Misschien is dat wel de echte les van die zomers waarin alles mogelijk lijkt: ze vragen ons niet om alles achter te laten. Ze laten zien wat we nodig hebben en geven ons het jaar om daar iets van mee naar huis te nemen, zonder vliegticket.
— De redactie van Terondo. De hele wereld past in een radio, een webcam en een beetje nieuwsgierigheid.
Foto: Dietmar Rabich — CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.