Luisterboeken Voorgelezen door vrijwilligers
Luisterboek · voorgelezen door vrijwilligers
Van Aardappel-mes tot Officiersdegen
Melis Stoke (1892–1942)
Voorgelezen door Bart de Leeuw · 12 hoofdstukken · 3 u 31
Achterflap
Nederland blijft neutraal tijdens de Eerste Wereldoorlog, maar de oorlog klopt hard op de deur. In maart 1916 wordt Herman Salomons opgeroepen voor de militaire dienst, en hij maakt er stof van. Onder zijn pseudoniem Melis Stoke schrijft hij later zijn herinneringen op, als dagboek van een landstormplichtige. Het resultaat is een humoristische, soms cynische kijk op het leven in uniform: de twee brieven waarmee het begint, de kanttekeningen van een landstormplichtige en de eigenaardige logica van de militaire dienst. Twaalf korte hoofdstukken, ongeveer drieënhalf uur, waarin een dienstplichtige zijn lot met een knipoog draagt. Een lichtvoetig tijdsbeeld van een land dat de oorlog net niet meemaakte, maar het ongemak voelde. Het boek bestaat uit twee reeksen kanttekeningen. Een lichte, droge en soms bijtende kijk op het soldatenleven, verteld door iemand die het nooit zwaarmoedig maakt.
Inleiding
Herman Salomons, die onder het pseudoniem Melis Stoke schreef, leefde van 1892 tot 1942. Tijdens de Eerste Wereldoorlog was Nederland neutraal, maar het land mobiliseerde zijn leger om de neutraliteit te beschermen. In maart 1916 werd ook Salomons opgeroepen. Zijn ervaringen verwerkte hij later in Van Aardappel-mes tot Officiersdegen, met de ondertitel Uit het Dagboek van een Landstormplichtige. De eerste hoofdstukken heten Twee Brieven en Uit het Militaire Dagboek van Melis Stoke.
Wie als landstormplichtige werd opgeroepen, belandde in een wereld van bevelen, regels en eigenaardige gewoonten. Het boek bestaat uit twee reeksen kanttekeningen, met een tussenwoord ertussen en een naschrift aan het eind. Melis Stoke bekijkt dat alles met afstand. Hij is niet bitter, maar wel scherp. Zo ontstaat een kleine kroniek van de dienstplicht in oorlogstijd. Zijn humor is af en toe cynisch, zijn observaties zijn raak, en zijn korte schetsen staan op zichzelf. De titels van de hoofdstukken, waarin kanttekeningen van een landstormplichtige in volgorde worden gebundeld, laten zien dat het boek is opgebouwd als dagboek. Het boek laat zien hoe het soldaat-zijn in een neutraal land aanvoelde: geen schoten, wel plicht, wachten en bevelen. Juist die tegenstelling levert de humor. Wie meer wil weten over de mobilisatieperiode in Nederland, krijgt hier een prettige en persoonlijke inleiding.
Twaalf delen, samen ongeveer drieënhalf uur: Bart de Leeuw, vrijwilliger bij LibriVox, spreekt het in.
Het is een zeldzaam persoonlijk document uit de Nederlandse mobilisatietijd, een getuigenis dat laat zien hoe gewone mannen de dreiging van oorlog ervoeren zonder zelf in de strijd te komen. Een kleine herinnering aan het feit dat geschiedenis ook door grappige details wordt verteld.
Rechtenvrij
Melis Stoke overleed in 1942: het werk is in Zwitserland publiek domein, meer dan 70 jaar na de dood van de auteur.
De vrijwilligers van LibriVox hebben deze opname aan het publiek domein geschonken.
Bronnen : Pagina op LibriVox · Bestanden op Internet Archive · Oorspronkelijke tekst