St. Nikolaas en zijn knecht

Jan Schenkman (1806-1863) staat bekend als de waarschijnlijke bedenker van het moderne Sinterklaasfeest als pedagogisch kinderfeest. In zijn prentenboek Sint Nicolaas en zijn knecht, dat in 1850 in Amsterdam verscheen en minstens in 1880, 1885 en 1907 werd herdrukt, voerde hij nieuwe elementen in. Daartoe behoren de stoomboot uit Spanje, de knecht die de Sint vergezelt en de rol van het feest als gelegenheid om kinderen te belonen of te waarschuwen.

Het prentenboek was in de eerste plaats bedoeld om te kijken, en de tekst was een berijmde begeleiding bij de platen. In deze opname hoort u alleen die tekst, als een kort gedicht. De zinnen zijn eenvoudig, met veel rijm en herhaling, en geven een idee van de manier waarop in de negentiende eeuw tegen kinderen werd gesproken. Sommige opvattingen zijn tegenwoordig vreemd geworden, en juist daarom is het interessant om te horen hoe het feest werd ingevoerd. Het prentenboek van Schenkman wordt vaak genoemd als een van de bronnen van het Sinterklaasfeest zoals wij dat nu kennen. Het is daarom een vroeg document van een traditie die zich in de loop van de tijd verder heeft ontwikkeld. De zinnen zijn kort en duidelijk, bijna als een liedje. U hoort in korte tijd hoe de Sint werd voorgesteld en wat men van kinderen verwachtte. Dat roept vanzelf vragen op over hoe het feest in de loop der jaren is veranderd.

De opname bestaat uit één deel en duurt slechts enkele minuten. Pauline Coenders, een vrijwilliger van LibriVox, spreekt de tekst in. Waarom vandaag luisteren? Omdat u in een paar minuten een stukje volkscultuur beleeft dat velen kennen, zonder het oorspronkelijke verhaal te hebben gehoord. Het is een mooi fragment om samen met kinderen te beluisteren en erover te praten, tijdens de weken voor Sinterklaas.