Noodlot

Louis Couperus (1863-1923) publiceerde Noodlot in 1890. Het is zijn tweede roman, na Eline Vere, en onderscheidt zich door een verhaal dat speelt tussen een kleine groep mensen in Londen. Een deel van de aandacht gaat uit naar het idee van het noodlot, het Fatum dat de titel draagt.

De hoofdpersonen zijn twee vrienden. Bertie is een Nederlandse jongeman die als een soort zwerver in Londen terecht is gekomen en door zijn vriend Frank wordt opgenomen. Frank is eerlijk, enigszins naïef en heeft het hart van een deugdzaam meisje gewonnen. Bertie ondermijnt zijn vriend stilletjes met listen, roddel en leugens, en schuift de verantwoordelijkheid van zijn daden af op het lot. Dat levert een verhaal op waarin vertrouwen en bedrog nauw naast elkaar bestaan. Het boek is in hoofdstukken en paragrafen verdeeld en laat zich goed in porties beluisteren. Let vooral op de langzame manier waarop de toon verandert: wat begint als een gastvrije huishouding, groeit uit tot een steeds benauwder klimaat.

Couperus schrijft in een psychologische, soms bijna naturalistische toon, waarin het innerlijk leven van de personages belangrijker is dan de uiterlijke gebeurtenissen. Een criticus uit die tijd vond het boek minder geslaagd dan Eline Vere, maar dat oordeel hoeft u niet te volgen.

De opname telt zestien delen en duurt ruim zes en een half uur. Marcel Coenders leest het voor, als vrijwilliger van LibriVox. Waarom zou u het vandaag nog beluisteren? Omdat dit een boek is over vriendschap en manipulatie, een thema dat opmerkelijk modern aandoet. Couperus ontleedt met geduld hoe iemand een ander kan beschadigen zonder dat het meteen opvalt. Een pakkende, nauwkeurige roman.