Luisterboeken Voorgelezen door vrijwilligers
Luisterboek · voorgelezen door vrijwilligers
Max Havelaar
Multatuli (1820–1887)
Voorgelezen door Anna Simon · 23 hoofdstukken · 12 u 38
Achterflap
Een koffiemakelaar in Amsterdam, een vertelling over een Javaanse boer en zijn buffels, en een ambtenaar die weigert weg te kijken: Max Havelaar is een boek dat zijn tijd opschudde. Multatuli gaf het in 1860 uit als aanklacht tegen de manier waarop de bevolking van het toenmalige Nederlands-Indië werd behandeld door bestuurders, zowel Nederlandse als inheemse, in een koloniaal stelsel waarin koffie en winst zwaarder wogen dan mensen. Het boek is bijtend, ironisch, ontroerend en soms bijna een schreeuw. De verteller springt van de ene stem naar de andere, en dat maakt het ook voor de luisteraar een bijzondere ervaring. Wie het boek van school kent, herkent de titel al; wie het nog nooit hoorde, hoort hier waarom het tot de belangrijkste werken uit de Nederlandse literatuur wordt gerekend.
Inleiding
Multatuli is het pseudoniem van Eduard Douwes Dekker (1820-1887). Hij werkte als ambtenaar in Nederlands-Indië en kwam daar in conflict met het bestuur over misstanden waarvan hij getuige was. Zijn schrijversnaam komt uit het Latijn en betekent ongeveer: ik heb veel gedragen. Na zijn terugkeer in Europa schreef hij in korte tijd het boek dat hem beroemd zou maken.
Max Havelaar, of de koffij-veilingen der Nederlandsche Handel-Maatschappij verscheen in 1860 en werd een maatschappelijk gebeuren: het boek zette de verhoudingen in de kolonie nadrukkelijk op de agenda van de Nederlandse samenleving. Het is bovendien een literair opvallend werk, met meerdere vertellers, een speels kader en een lange uitwijding die ons naar Java voert. Dat het nog altijd veel gelezen wordt, komt doordat de woede erin zo goed geformuleerd is en de verteller zich nergens verschuilt. Wie begrijpen wil hoe het Nederlandse koloniale verleden werd bevraagd, begint hier. Dat de taal soms plechtig klinkt, wordt ruimschoots goedgemaakt door de scherpe pen.
De opbouw is opmerkelijk. Het verhaal begint niet in de tropen maar in Amsterdam, bij een koffiemakelaar die zijn eigen leven en zaken uitgebreid beschrijft en geen idee heeft van wat achter de koffie schuilgaat. Pas daarna verschuift het perspectief naar Java en naar de mensen die onder het bestuur leven. Die afwisseling van stemmen, van zelfgenoegzaamheid naar verontwaardiging, is een van de meest geslaagde vondsten van het boek. Ook wie de klassieker op school heeft gelezen, zal hem anders horen als gesproken tekst. Het is een boek dat bij herhaling verrast.
De opname, gemaakt voor het vrijwilligersproject LibriVox door Anna Simon, beslaat 23 hoofdstukken en duurt ongeveer 12,6 uur.
Rechtenvrij
Multatuli overleed in 1887: het werk is in Zwitserland publiek domein, meer dan 70 jaar na de dood van de auteur.
De vrijwilligers van LibriVox hebben deze opname aan het publiek domein geschonken.
Bronnen : Pagina op LibriVox · Bestanden op Internet Archive · Oorspronkelijke tekst