Luisterboeken Voorgelezen door vrijwilligers
Luisterboek · voorgelezen door vrijwilligers
Kleine Gedigten voor Kinderen
Hieronymus van Alphen (1746–1803)
Voorgelezen door Anna Simon, Bart de Leeuw, Bianca Kramer, Peter Zinn · 3 hoofdstukken · 1 u 01
Achterflap
Jantje zag eens pruimen hangen, o, als eieren zo groot: een van de bekendste regels uit de Nederlandse kinderpoëzie komt uit dit boekje. Hieronymus van Alphen schreef voor zijn zonen drie bundels met korte, eenvoudige gedichten, eerst zonder zijn naam te vermelden. Ze gaan over alledaagse dingen en over hoe een kind zich hoort te gedragen: eerlijk, gehoorzaam, vriendelijk. De toon is die van de achttiende eeuw, vermanend maar warm. Veel van de versjes worden nog steeds geciteerd, en ook wie ze niet kent, zal merken dat ze in hun eenvoud iets blijvends hebben. Een korte, vriendelijke luisterervaring, met vier stemmen, over hoe kinderen toen werden toegesproken. Korte regels, snel te onthouden, en onmiskenbaar het werk van een tijd die kinderen wilde opvoeden met rijm en rede.
Inleiding
Hieronymus van Alphen (1746-1803) was een Nederlands dichter uit de Verlichting. Zijn Proeve van Kleine Gedigten voor Kinderen werd gevolgd door twee vervolgen. Hij schreef de bundels voor zijn zonen en gaf ze aanvankelijk anoniem uit.
De gedichten zijn didactisch bedoeld: ze willen kinderen iets leren over deugd, vrijheid en gedrag. Maar dat gebeurt in korte, speelse versjes, vol herkenbare situaties zoals een jongetje dat pruimen ziet hangen en ze niet mag plukken. De Verlichting wilde de opvoeding op rede en gevoel baseren, en dat is hier te horen. Het boekje wordt ook wel gezien als begin van de Nederlandse kinderpoëzie. Twee citaten zijn beroemd gebleven: Jantje zag eens pruimen hangen, o! als eieren zo groot, en: Daar alleen kan liefde woonen, daar alleen is 't leven zoet, waar men, blij en ongedwongen, voor elkander alles doet.
Drie delen, samen ongeveer een uur, en vier lezers. De rijmende regels klinken goed hardop, en het is een leuke manier om de oude taal van de achttiende eeuw te horen. Ouders en grootouders zullen veel regels herkennen, kinderen kunnen ze meemompelen. Een kleine schat voor wie van rijm houdt en wil horen hoe men in de achttiende eeuw tot kinderen sprak. De bundels werden een groot succes, zijn tientallen malen herdrukt en zijn vertaald in het Frans, Duits, Engels, Fries en Maleis.
Voor LibriVox werd het ingesproken door Anna Simon, Bart de Leeuw en nog 2 anderen; de opname omvat 3 bundels en duurt ongeveer 60 minuten.
Rechtenvrij
Hieronymus van Alphen overleed in 1803: het werk is in Zwitserland publiek domein, meer dan 70 jaar na de dood van de auteur.
De vrijwilligers van LibriVox hebben deze opname aan het publiek domein geschonken.
Bronnen : Pagina op LibriVox · Bestanden op Internet Archive · Oorspronkelijke tekst