Ellendigen - Deel 5 - Jean Valjean

Victor Hugo (1802-1885) rondde De Ellendigen, in het Frans Les Misérables, af met een vijfde deel dat naar Jean Valjean is genoemd. De roman is een sociaal epos met een sterke moraal. Hugo neemt het op voor de paria’s van de negentiende-eeuwse maatschappij en richt een vlammende aanklacht tegen de samenleving en haar onbarmhartige wetten.

Valjean is de belichaming van het lijdende proletariaat. Hij moet een reeks eindeloze beproevingen doorstaan voordat hij loutering vindt, zo luidt het kernidee van de roman. Dit laatste deel brengt de draden van de eerdere delen samen. Het opent met De oorlog tussen vier muren, een reeks hoofdstukken waarin straatgevechten en persoonlijke noodlotten door elkaar lopen; verderop volgen onder meer De ingewanden van den Leviathan, Slijk, echter ziel, Javert uit het spoor en De slapeloze nacht, en volgt het verhaal naar zijn einde.

Hugo schrijft met grote retorische kracht en wisselt actie af met beschouwingen. Dat maakt het boek geschikt voor luisteren: de lange zinnen en de brede lijnen komen op audio goed tot hun recht. Elk hoofdstuk heeft zijn eigen spanningsboog, en de personages, die u in de eerdere delen hebt leren kennen, krijgen hun laatste scènes.

Het audioboek bestaat uit achtentwintig delen en duurt bijna veertien uur. Marcel Coenders, vrijwilliger bij LibriVox, las alle vijf de delen in, samen goed voor tientallen uren. Een goede reden om het vandaag te beluisteren: omdat dit slot de vraag stelt waar het hele boek om draait: wat is een mens bereid te dragen, te vergeven en op te offeren? Wie de vorige delen heeft gevolgd, zal dit deel met bijzondere ontroering beluisteren.